Cigerüm pâreledi hançer-i cevr ü sitemüñ
Eziyet hançeri ciğeri parçalar, gam makası sabır elbisesini keser; sevgilinin mahallesindeki ayak izi Kâbe mihrabından üstün tutulur ve yüzün ışığı karşısında gözün dökecek yaşı kalmaz.
Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.
- 1
Cigerüm pâreledi hançer-i cevr ü sitemüñ
Sabrumuñ câmesini toğradı -ı gamuñ
1Eziyet ve sitem hançerin ciğerimi parçaladı;
2gamının makası sabrımın elbisesini doğradı.
- 2
eyler idi Ka‘bede mihrâb gibi
Kûyuñ içinde melek görse nişân-ı kademüñ
1Kâbe'deki mihrap gibi secde yeri yapardı;
2bir melek mahallende ayağının izini görse.
Sevgilinin mahallesindeki ayak izi, Kâbe mihrabıyla karşılaştırılır ve bir meleğin bile ona secde edeceği ileri sürülür; kutsal yöneliş imgesi aşk mekânına taşınarak sıradan toprak bir işarete dönüşür.
- 3
Ey gözüm gün yüzine karşu niçe dür dökesin
Ruhları tâbı ile kurıdı kalmadı nemüñ
1Ey gözüm, güneş yüzüne karşı daha ne kadar inci dökeceksin?
2yanaklarının ışığıyla kurudu, nemin kalmadı.
Gözyaşı inci olarak değer kazanır, fakat yüzün güneş gibi ışığı onu kurutur; göz kendi tükenişine seslenirken ağlayamamak iyileşme değil acının sınırına varmak anlamına gelir ve parlaklık teselli yerine yoksunluk üretir.
Metnin kaynağı
Jacob 1904 bu metni Sultan II. Mehmed'in divanı içinde XVI numarasıyla basar; TEİS Avnî'nin Fatih'in mahlası ve Dîvân'ın tek eseri olduğunu kaydeder.
Atıf kanıtını aç ↗Georg Jacob'ın 1904 tarihli kamu malı baskısında XVI numaralı birim, basılı s. 15, PDF s. 47; sürüm imleci 1904-XVI. Arap harfli görüntü iki ayrı görsel geçişte çevriyazıya aktarıldı; kaynak sırası ve Jacob varyantları korundu. Doğan 2023 yalnız sıra ve sınır için telifli kontrol tanığıdır, metin kaynağı değildir.
Kaynak sayfasını aç ↗Günümüz Türkçesi ve yorumlar Dizegâh editoryası tarafından hazırlanmıştır.
Hançer bedeni, makas ise sabır elbisesini keser; iki alet farklı katmanlarda aynı yıkımı sürdürürken kaynak görüntüsündeki toğradı yazımı eylemin sertliğini korur ve âşığın hem içini hem dayanma örtüsünü parçalar.