Çok Şükür Olsun Allah’a

Dört dörtlüğün hepsi “var” ile biter ve her seferinde topluluğun elinde ne olduğunu sayar: bir pîr, bir yol, bir duruş. Ergun bu nefesi şairin Balım Sultan'a bağlılığının kanıtı sayar; şiirin tarihlendirmede taşıdığı ağırlık ikinci dizesinden geliyor.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Çok şükür olsun Allah’a

   Bizim Sultan Balı’mız var

   Yalan değildir billâhi

   Din Muhammed ulumuz var

   1Allah'a çok şükür olsun,

   2bizim Sultan Balım'ımız var.

   3Vallahi yalan değildir,

   4din önderimiz Muhammed var.

   İkinci dize bu şiirin en çok alıntılanan yeridir: Kul Bayramlı'nın Balım Sultan'a bağlı olduğunu söyleyen tek belge odur ve Ergun şairi on altıncı asra bu dizeye dayanarak yerleştirir. “Billâhi” yemininin araya girmesi, iddianın tartışmalı olduğunun da işareti sayılabilir.

   Bütün dörtlük yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Çiğ olur mu pişenimiz

   Gene kalkar düşenimiz

   Miskinliktir nişanımız

   Göğsümüzde elimiz var

   1Pişenimiz bir daha çiğ olur mu?

   2Düşenimiz yine kalkar.

   3Nişanımız miskinliktir,

   4elimiz göğsümüzün üstündedir.

   İlk iki dize atasözü kalıbıyla söylenmiş iki güvence: olgunlaşan geri dönmez, düşen yeniden kalkar. Son dize somut bir beden hâline iniyor — göğse konan el, Bektaşî niyazının duruşudur. Miskinlik burada tembellik değil, kendini geride tutmayı bir nişan sayan tutumun adı.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Münkirler bize taş atar

   Taş döner kendüne batar

   Gözedir erenler tutar

   Kanadımız kolumuz var

   1İnkârcılar bize taş atar,

   2taş döner kendilerine batar.

   3Erenler gözetir ve tutar;

   4kanadımız da kolumuz da var.

   İkinci dize karşılığı failden değil taşın kendisinden bekliyor: kimseye beddua edilmiyor, sadece dönüş anlatılıyor. Üçüncü dizedeki “gözedir” gözetmek fiilinden gelir ve koruma sözünü erenlere devrediyor. Kanat ile kol yan yana gelince destek hem manevî hem elle tutulur hâle geliyor.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Eğer hırsız eğer uğru

   Anda belli olur doğru

   Kul Bayramlı eder doğru

   Hak’ka gider yolumuz var

   1İster hırsız olsun ister uğru,

   2orada doğru olan belli olur.

   3Kul Bayramlı doğru söyler:

   4Hakk'a giden bir yolumuz var.

   “Hırsız” ile “uğru” aynı anlama gelen iki kelime; yan yana konmaları halk şiirinin ikizleme alışkanlığından. Üçüncü dizedeki “doğru” bir öncekiyle kafiyelenirken anlamını değiştiriyor: önce sıfat, sonra zarf. Mahlas son dörtlüğe girip nefesi bir tanıklık cümlesiyle kapatıyor.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle