Dört Mukarreb Ferişte

Yedi heceli dört dörtlük; her biri “işte” redifiyle biter. Melekleri insana bağlayan bir girişten sonra âyet ve hadis art arda anılır, sonunda anlamı çözmek isteyen doğrudan şaire yönlendirilir.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Dört mukarreb ferişte

   Her birisi bir işte

   Müekkeldir âdeme

   Âdem nedir gör işte

   1Dört mukarreb melek

   2her biri bir işte

   3insana görevlendirilmiştir

   4insan nedir, işte gör

   “İşte” redifi her dizede anlam değiştiriyor: önce “bir işte” yani görevde, sonra “gör işte” yani parmakla gösterme. Aynı ses iki iş görür. Dört mukarreb melek insana müekkel kılınmıştır; melekler merkezde değil, insanın çevresinde durur.

   Bütün dörtlük yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Hak der Kur’ân içinde

   Kerâmetim âdemde

   Bil ki öyle olıcak

   Hak’ka çıkar bir işte

   1Hak, Kur'an içinde der ki

   2kerametim insandadır

   3bil ki öyle olunca

   4her bir iş Hakk'a çıkar

   “Kerâmetim âdemde”, İsrâ suresindeki “Âdemoğlunu şerefli kıldık” âyetinin Türkçeye çekilmiş hâlidir. Hurufî okumanın çekirdeği bu dizede: değer insanın dışında bir yerde değil, insanda aranır. Üçüncü dize bunu şart cümlesine çevirip sonucu dördüncüye bırakır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Terk-i dünyâ ibâdet

   Dedi Peygamber Ahmed

   Bu sözün mânâsı ne

   Gel dinle haber işte

   1Dünyayı terk etmek ibadettir

   2dedi Peygamber Ahmed

   3bu sözün anlamı ne

   4gel dinle, işte haber

   Dörtlük bir söz aktarımıyla açılır ve hemen ardından “bu sözün mânâsı ne” diye sorar; nefesin öğretme düzeni budur: alıntı, soru, davet. Cevap bu bentte verilmez, “gel dinle haber işte” diyerek dinleyici bir sonraki dörtlüğe geçirilir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Dinle Ahmed sözünü

   Anla sözün özünü

   Bilmez isen remzini

   Muhyeddin’e sor işte

   1Ahmed'in sözünü dinle

   2sözün özünü anla

   3remzini bilmiyorsan

   4işte Muhyeddin'e sor

   Sorunun cevabı yerine bir adres verilir: “Muhyeddin'e sor işte”. Mahlas burada imza değil mercidir. “Remz” harf ve sayı simgeciliğinin anahtar kelimesi; şair sözün özünü değil, o özü çözecek işareti bildiğini söyler.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle