Şâh-ı Merdan Hurûc Etti

Ali'nin Düldül'e binip Zülfikâr'ı savurmasıyla açılan, Hacı Bektaş'ın cansız duvarı yürütmesiyle süren üç dörtlük. Sonunda anlatılan iki er tek bir öğüde bağlanır: yâri Hak'tan ayrı bilmemek.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Şâh-ı Merdan hurûc etti

   Düldül’e oldu süvâri

   Ver salevat Muhammed’e

   Ali saldı Zülfikâr’ı

   1Erlerin şahı çıkageldi

   2Düldül'e bindi

   3Muhammed'e salavat getir

   4Ali Zülfikâr'ı savurdu

   Nefes bir savaş sahnesiyle açılır: Şâh-ı Merdan, yani Ali, Peygamberden kalan Düldül'e biner. Üçüncü dize sahneyi kesip dinleyene döner — “ver salevat” bir emirdir ve nefesin okunduğu mecliste herkesin katıldığı yerdir; dördüncü dize hemen sahneye geri döner.

   Bütün dörtlük yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Bir Hacı Bektaş var idi

   Ali misilli er idi

   Münkirler görmez kör idi

   Yürüttü cansız duvarı

   1Bir Hacı Bektaş vardı

   2Ali gibi bir erdi

   3inkârcılar görmezdi, kördü

   4cansız duvarı yürüttü

   Cansız duvarın yürütülmesi Hacı Bektaş menkıbelerinin en bilinenlerinden: canlı bir hayvana binip gelen erenin karşısına velî, cansızı yürüterek çıkar. Üç dize “idi” redifiyle geçmişe bağlanırken kerameti anlatan son dize redifi bırakır ve olay şimdi olup bitiyormuş gibi durur.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Muhyeddin kaynadı taştı

   Bu idi sözünün kasdı

   Gel beri gel Tanrı dostu

   Hak’dan ayrı bilme yârı

   1Muhyeddin kaynadı taştı

   2sözünün maksadı buydu

   3gel beri gel, Tanrı dostu

   4yâri Hak'tan ayrı bilme

   Mahlas dörtlüğünde şair önce kendi coşkusunu kaynayıp taşan bir kapla anlatır, sonra “sözünün kasdı”nı yani bütün nefesin amacını açıkça söyler. Ali ile Hacı Bektaş anlatıldıktan sonra varılan hüküm tek cümleliktir ve kimseyi yüceltmez: yâri Hak'tan ayrı bilme.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle