Düşmüşüm Bir Olmadık Davaya Haddim Bilmedim

Ömer, ulaşamayacağı bir sevgiliye talip oluşunu kuru kavga, gökteki hüma kuşuna dane dökmek ve imkânsız ava doğan salmak imgeleriyle kendi ölçüsünü bilememek olarak anlatır.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Düşmüşüm bir olmadık da’vâya haddim bilmedim

   Başım uğrattım kuru gavgaya haddim bilmedim

   1Olmayacak bir davaya düşmüşüm, haddimi bilmedim;

   2Başımı boş bir kavgaya soktum, haddimi bilmedim.

   Olmayacak dava ile kuru kavga, âşığın girişimini daha baştan sonuçsuz ve ölçüsüz gösterir. Tekrarlanan “haddimi bilmedim” sözü, suçu sevgiliden önce kendi seçimine yöneltir.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Ey dilâ ben şu fenâda cümleden a’lâ iken

   Âşık oldum ol şeh-i şeydâya haddim bilmedim

   1Ey gönül, ben bu geçici dünyada herkesten üstünken

   2O çılgınlık sultanına âşık oldum, haddimi bilmedim.

   Gönle seslenen anlatıcı, eski üstünlük duygusunu aşk karşısında kaybeder; “çılgınlık sultanı”na bağlanmak, kendini herkesten üstün gören kişiyi bir anda boyun eğen âşığa çevirir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Tâ ezelden ben beni böyle bilürdüm âşikâr

   Her lebi şîrinlerin Ferhâd’ı vardır sadhezâr

   1Ta ezelden beri kendimi açıkça böyle bilirdim:

   2Tatlı dudaklı her güzelin yüz binlerce Ferhat’ı vardır.

   Her tatlı dudaklı güzelin sayısız Ferhat’ı bulunduğu düşüncesi, aşk rekabetini efsane ölçeğine çıkarır. Anlatıcı, özel sandığı tutkunun kalabalık bir geleneğe ait olduğunu kabul eder.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Kâkülünün her muyinde nice bin Mecnûnu var

   Tâlib oldum sen melek sîmâya haddim bilmedim

   1Kâkülünün her telinde binlerce Mecnun bulunur;

   2Senin gibi melek yüzlüye talip oldum, haddimi bilmedim.

   Kâkülün her telindeki Mecnunlar erişilmezliği çoğaltır. Bu kadar talibin arasından melek yüzlü sevgiliye yönelmek, “haddini bilmeme” hükmünün somut gerekçesine dönüşür.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Der ki Ömer gör benim bu hemdem ü hemrâzımı

   Gafilen uçurdum eyvah ol hümâ pervâzımı

   1Ömer der ki: Benim bu yoldaşımı ve sırdaşımı gör;

   2Dalgınlıkla, eyvah, o hüma kuşumu uçurdum.

   Mahlaslı ses, sırdaşını dalgınlıkla uçurduğu hüma kuşuna benzetir; kayıp, yalnız sevgiliyi değil konuşup paylaşabildiği en yakın bağı da elinden kaçırdığını anlatır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
6. 6

   Saydı mümkün olmayan şikâre saldım bâzımı

   Dâne döktüm gökteki hümâya haddim bilmedim

   1Mümkün olmayan bir avı gözüme kestirip doğanımı saldım;

   2Gökteki hüma kuşuna tane serptim, haddimi bilmedim.

   Doğanı imkânsız ava salmak ile gökteki hüma kuşuna tane dökmek aynı boş çabayı iki yönden gösterir: Ömer hem avcılığını hem çağrısını ulaşamayacağı hedefe harcamıştır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle