Ey güzeller şahı, aşkından usanmak neden?

Şair güzeller şahına neden verdiği sözü unuttuğunu, hilekâr ve başkasına yar olduğunu sorar. Bütün dünyanın sevgilinin çevresinde bulunmasına karşı kendi emeğinin değersiz sayılmasına itiraz eder. Vefasızdan vefa beklenmeyeceğini bilse de arzuhâlini sunar ve gözyaşının silinmesini ister. Sonunda ettiği cefanın yeterli olduğunu, bülbülün güzellik bahçesinde ötmesine karşın Âşık Ömer’in bedeninin hasretten inceldiğini söyler.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Ey güzeller şâhı aşkından bizâr olmak niçün

   Ahd ü peymânı unudup hîlekâr olmak niçün

   1Ey güzeller hükümdarı, aşkından usanmak neden?

   2Sözünü ve yeminini unutup hilekâr olmak neden?

   İlk iki soru, aşktan usanmayı sevgilinin sözü unutması ve hilekârlığıyla ilişkilendirir. Şair kendi duygusunu savunurken asıl bozulmanın verilen ahdin karşı tarafta terk edilmesi olduğunu belirtir.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Ben durürken ey efendim gayre yâr olmak niçün

   Yâ bu âşık hasretiyle intizâr olmak niçün

   1Efendim, ben burada dururken başkasına sevgili olmak neden?

   2Bu âşığı hasretle bekletmek neden?

   Âşık hazır ve beklerken sevgilinin başkasına yönelmesi, sadakat ihlalini görünür kılar. Tekrarlanan bekleyiş sorusu, hasretin doğal değil sevgilinin seçimiyle uzatılan bir ceza olduğunu vurgular.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Büsbütün âlem senin hep cümlesi yârın mıdır

   Doğru söyle bîvefâlık eskiden kârın mıdır

   1Bütün dünya senin; hepsi sevgilin midir?

   2Doğru söyle, vefasızlık eskiden beri işin midir?

   Bütün dünyanın sevgili sayılıp sayılamayacağı sorusu, ilginin aşırı yayılmasını eleştirir. Vefasızlığın eski bir alışkanlık olup olmadığını sormak, geçici hatayı yerleşik karakter kusuruna dönüştürme tehdidi taşır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Bilmezem eller senin benden emekdârın mıdır

   Yâ bu âşık hasretile intizâr olmak niçün

   1Başkaları senin için benden daha mı çok emek verdi, bilmiyorum.

   2Bu âşığı hasretle bekletmek neden?

   Başkalarının daha fazla emek verip vermediği bilinmez; şair kendi hizmetinin neden karşılıksız kaldığını sorgular. Nakarat, bu karşılaştırmayı yine çözülmeyen hasret ve bekleme sonucuna bağlar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Bîvefâlardan vefâ gelmez gönül bilmez misin

   Yeter ettin bu cefâyı yohsa sen ölmez misin

   1Ey gönül, vefasızlardan vefa gelmeyeceğini bilmiyor musun?

   2Bu eziyet yeter; yoksa sen ölümsüz müsün?

   Gönül vefasızdan vefa beklememesi gerektiğini bilir, fakat eziyet yine sürer. Sevgilinin ölümsüz olup olmadığı sorusu, güzellik ve iktidarın zamanla sona ereceğini hatırlatan sert bir uyarıdır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
6. 6

   Arzıhal sundum efendim yaşımı silmez misin

   Yâ bu âşık hasretile intizâr olmak niçün

   1Efendim, sana hâlimi anlatan dilekçemi sundum; gözyaşımı silmez misin?

   2Bu âşığı hasretle bekletmek neden?

   Arzuhâl, âşığın şikâyetini efendiye sunulan resmî dilekçe biçimine sokar. İstenen hüküm büyüleyici bir kavuşma değil, önce gözyaşının silinmesi ve uzayan bekleyişin sona ermesidir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
7. 7

   Yeter ettin bu cefâyı el’amân öldüm yeter

   Bâğ-ı hüsnün güllerinde şakıyup bülbül öter

   1Bu eziyet yeter; aman, öldüm artık yeter.

   2Güzellik bahçenin güllerinde bülbül şakıyıp öter.

   ‘Yeter’ tekrarları acının dayanma sınırına ulaştığını duyurur. Buna karşılık güzellik bahçesindeki bülbül ötmeyi sürdürür; sevgilinin neşeli çevresi ile şairin ölüm hâli yan yana gelir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
8. 8

   Ey güzeller şâhı olursun sakın benden beter

   Yâ bu Âşık Ömer’in cismi nizâr olmak niçün

   1Ey güzeller hükümdarı, sakın benden daha kötü duruma düşersin.

   2Bu Âşık Ömer’in bedenini hasretten inceltmek neden?

   Ömer sevgiliyi kendi çektiğinden beter olabileceği konusunda uyarır ve incelmiş bedenini kanıt gösterir. Hasret, soyut keder olmaktan çıkarak gözle görülen fiziksel erimeye dönüşür.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle