Felek Pür-nâz u Tâli' Bî-vefâ Dildâr Müstağnî

Felek, talih ve sevgilinin kayıtsızlığına karşı gözyaşını yardıma çağıran gazel; kan içen gamze, canlarını veren müşteriler ve eli boş fakat onurlu gönül üzerinden istiğnayı tartışır.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Felek pür-nâz u tâli' bî-vefâ dildâr müstağnî

   Sen olma ey sirişk-i dîde-i hûnbâr müstağnî

   1Felek naz dolu, talih vefasız, sevgili kayıtsızdır;

   2ey kanlı gözün yaşı, sen kayıtsız olma.

   Felek nazlı, talih vefasız, sevgili ise ihtiyaçsızdır; üç dış güç konuşucuyu karşılıksız bırakır. Kanlı gözün yaşına “sen kayıtsız olma” denmesi elde kalan tek yardımcıyı içerden çağırır.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Efendüm arz-ı dîdâr eylemekde kılma istiğnâ

   Olur mı sevdigim hûrşîd-i pür-envâr müstağnî

   1Efendim, yüzünü göstermekte çekingen davranma;

   2sevdiğim, ışık dolu güneş kayıtsız olur mu?

   Yüzünü göstermeyen sevgiliye güneş örneği sunulur; ışık kaynağının kendini saklaması tabiata aykırı görülür. İstiğna burada üstünlüğün göstergesi kadar aydınlığı esirgeyen kusurdur.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Göñül sad-cân ile kurbân-ı çeşm-i bî-amân ammâ

   Tenezzül eylemez ol gamze-i hûn-hâr müstağnî

   1Gönül yüz canla o acımasız gözün kurbanıdır;

   2ama o kan içen yan bakış kayıtsızdır, tenezzül etmez.

   Gönül acımasız göze yüz canla kurban olmaya hazırdır, kan içen gamze ise tenezzül etmez. Aşırı bağış ile tam kayıtsızlık arasındaki uçurum aşk ilişkisinin dengesizliğini kurar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Ser ü sâmân degil cânlar virir hep vaslıña uşşâk

   Harîdâr-ı metâ'ı çokdur ammâ yâr müstağnî

   1Âşıklar kavuşmana mal mülk değil, hep canlarını verir;

   2malının alıcısı çoktur ama sevgili kayıtsızdır.

   Kavuşma bir mal gibi pazara çıkar, fakat âşıklar karşılık olarak mal mülk değil can verir. Çok müşteriye rağmen sevgilinin kayıtsız kalışı bu pazarın alışverişle sonuçlanmayacağını gösterir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Dil-i Fâzıl gibi var mı gedâ-yı pâdişâh-meşreb

   Tehî dest-i emeldir hem ta'affüf-kâr müstağnî

   1Fâzıl'ın gönlü gibi hükümdar yaradılışlı bir dilenci var mı?

   2Ümit eli boştur; yine de iffetli ve kayıtsızdır.

   Fâzıl'ın gönlü dilenci durumundayken hükümdar yaradılışını korur. Ümit eli boş olsa da iffet ve istiğna, yoksunluğu küçülme değil ahlaki bağımsızlık biçimine çevirir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle