Gel Alim yola gidelüm
Açılış dizesindeki “Alim kendü yolu ile” hem redif hem son dize olarak geri döner ve şiiri halka gibi kapatır. Aradaki dörtlükler dolu kadeh, dâr, aşı ve lokma imgeleriyle Bektaşî erkânının sofrasını kurar.
Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.
- 1
Gel Alim yola gidelüm
Alim kendü yolu ile
Açlar doyar susuz kanar
Leblerinün balu ile
1Gel Ali'm, yola çıkalım
2Ali'nin kendi yoluyla
3Açlar doyar, susuzlar kanar
4Dudaklarının balıyla
- 2
Alim bana neler itti
Aldı elüm dâra yetti
Üstüme yürüyüş itti
Elündeki ile
1Ali'm bana neler etti
2Elimi tuttu, dâra kadar götürdü
3Üstüme yürüdü
4Elindeki dolu kadehle
“Neler itti” bir sitem gibi başlar, ama sayılanlar iyilik çıkar. “Dâr” hem darağacı hem cemde meydana durulan yerdir; el tutup dâra yetirmek bir cezalandırma değil, ikrar verme sahnesidir. “Üstüme yürüyüş” korkutucu görünürken elindeki dolu kadehle yumuşar.
- 3
İçilmez içilmez
Sevgilü dosttan geçilmez
İkisi birdür seçilmez
Hasbahçenün gülü ile
1İçilmez, o dolu içilmez
2Sevgili dosttan da geçilmez
3İkisi birdir, ayırt edilmez
4Has bahçenin gülüyle
Dörtlük iki yasağı yan yana koyup çelişkiyi kendisi çözer: dolu içilmez, dost da bırakılmaz. Üçüncü dize hükmü verir — kadeh ile dost bir şeydir, ayırt edilemez. Bektaşî şiirinde şarap ile muhabbetin tek imgede birleşmesi tam burada görülür.
- 4
vurur devran döner
Kuş bir konar
Doldurmuş tolusun sunar
Alim kendü elü ile
1Aşı vurur, devran döner
2Kuş bir an dala konar
3Dolusunu doldurmuş sunar
4Ali'm kendi eliyle
“Aşı vurmak” bağcılık terimidir; devranın dönüşü ile aşının tutması aynı dizede birleşince tabiatın işi ile yolun işi örtüşür. Kuşun bir “dem” konması ömrün kısalığını sezdirir. Dörtlük yine kadehle biter ve kadeh yine aynı ele, Ali'nin eline döner.
- 5
Erenler lokması nurdur
Lokmaya elini sundur
Şah Hatâye'm doğru yoldur
Alim kendü yolu ile
1Erenlerin lokması nurdur
2Elini lokmaya uzat
3Şah Hatayi'm, doğru yoldur
4Ali'nin kendi yoluyla
Lokma Bektaşî sofrasının merkezindeki kelimedir; nur ile eşitlenince yemek bir erkâna dönüşür. “Elini sundur” buyruğu okuru doğrudan o sofraya çağırır. Mahlas dizesinden sonra şiir açılış dizesine geri döner: “Alim kendü yolu ile” hem baştadır hem sonda.
Metnin kaynağı
Türkçe Vikikaynak'taki 143986 numaralı sürüm (Sadettin Nüzhet Ergun, “Bektaşî Şairleri ve Nefesleri”) esas alındı. Kaynağın “Alim”, “kendü”, “tolu”, “leblerinün”, “hasbahçenün” yazımları korundu; mahlas kaynakta “Şah Hatâye'm” biçiminde dizilmiş, olduğu gibi bırakıldı.
Kaynak sayfasını aç ↗Günümüz Türkçesi ve yorumlar Dizegâh editoryası tarafından hazırlanmıştır.
Şiirin bütün yükünü ikinci dize taşır ve o dize redif olarak sona da konur: yol Ali'nindir, yürüyüş de onun usulüyle olur. Üçüncü dizedeki açlık-susuzluk ile dördüncüdeki “leb balı” arasındaki geçiş, doyuran şeyin yemek değil söz ve muhabbet olduğunu söyler.