Gitme Cânım Gitme Gel Yok İktizâsı Gurbetin

Şair genç sevgili İbrahim’i gurbete gitmemesi için uyarır; oranın mihnetini, kibrini ve eziyetini anlatır. Açılmamış gül gibi genç yüzün solacağından korkar ve sonunda aşk hizmetinde daima bulunan Ömer’in pişmanlığını açıklar.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Gitme cânım gitme gel yok iktizâsı gurbetin

   Olma’ dahi tıfl iken sen âşinâsı gurbetin

   1Gitme canım, gitme; gel, gurbete gitmeye gerek yok.

   2Daha çocukken gurbetle tanışma.

   İlk çağrı gitmeyi gereksiz sayar ve sevgiliyi geri dönmeye davet eder. Daha çocukken gurbetle tanışmama öğüdü, yolculuğun romantik değil erken yaşta ağır bir tecrübe olarak görüldüğünü açıklar.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Yılda bir kez çektiğim mihnetlerin cânım sana

   İdemem takrîrini çoktur cefâsı gurbetin

   1Gurbet yüzünden yılda bir kez çektiğim sıkıntıları sana

   2anlatamam; gurbetin eziyeti çoktur.

   Şair kendi yıllık mihnetini anlatılamayacak kadar çok bulur. Kişisel deneyim uyarının dayanağıdır; gurbet hakkında soyut korku üretmez, daha önce çektiği cefayı sevgiliyi korumak için tanıklığa çevirir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Sâkin ol mihnette ol sevdâyı terk et sevdiğim

   Gel ferâgat eyle bu evzâyı terk et sevdiğim

   1Sakin ol, sıkıntı içinde kalma; o sevdayı bırak sevgilim.

   2Gel, bu gidişten vazgeç sevgilim.

   Sakinlik ve sevdadan vazgeçme çağrısı sevgilinin gidiş kararını geçici bir coşku gibi değerlendirir. “Bu evzayı terk et” sözü yalnız yoldan değil, gurbeti çekici gösteren ruh hâlinden de dönmesini ister.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Bâri gurbet elde istiğnâyı terk et sevdiğim

   Dürlü mihnetle kurulmuştur belâsı gurbetin

   1Hiç olmazsa gurbet elde kibri bırak sevgilim.

   2Gurbetin belası türlü sıkıntıyla kurulmuştur.

   Gurbet elde kibri bırakmak, yabancı yerde güvenliğin alçakgönüllülüğe bağlı olduğunu söyler. Belanın türlü mihnetle kurulması, yolculuğun tek bir tehlike değil iç içe geçmiş sıkıntılar bütünü olduğunu gösterir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Mahrem olmak zâtına düşmez beğim tahkik sana

   İnkisâr eder hazer kıl âşık-ı sâdık sana

   1Beyim, sana kendi özüne fazla kapanmak yakışmaz.

   2Sadık âşık kırılır; bundan sakın.

   Sevgilinin kendi özüne kapanması sadık âşığı kırabilir. Uyarı bu kez gurbetin dış tehlikesinden ilişki içindeki uzaklığa döner; gitme kararı Ömer’in gönlünde bir inkisara dönüşür.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
6. 6

   Sen dahi açılmadık nevrestesin yazık sana

   Soldurur gül ruhlerin cevr ü ezâsı gurbetin

   1Sen daha açılmamış taze bir gülsün; sana yazık.

   2Gurbetin eziyeti gül yanaklarını soldurur.

   Açılmamış taze gül gençliği ve korunmasızlığı birlikte taşır. Gurbetin eziyetinin gül yanağı solduracağı korkusu, yolculuğu bedende iz bırakacak erken yaşlanma tehdidi olarak resmeder.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
7. 7

   Hizmet-i aşkında Ömer cümlesinden dâimim

   Fursatı fevt etmedim ammâ efendim nâdimim

   1Ömer aşk hizmetinde herkesten daha sürekli kaldı.

   2Fırsatı kaçırmadım ama efendim, yine de pişmanım.

   Ömer aşk hizmetindeki sürekliliğini herkesten üstün görür. Fırsatı kaçırmadığını söylese de pişman olması, doğru hizmetin her sonucu denetleyemediğini ve sevgilinin gidişini durduramadığını kabul eder.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
8. 8

   Sen ne mûnis bir gulâmsın sevdiğim İbrâhim’im

   Olmayasın tâlib-i zevk u safâsı gurbetin

   1Sevdiğim İbrahim’im, sen ne cana yakın bir genç kulusun.

   2Gurbetin zevk ve eğlencesine heves etme.

   İbrahim’i cana yakın genç kul diye sevgiyle anmak öğüdün sertliğini yumuşatır. Son dize gurbet zevkine heves etmeme çağrısıyla kapanır; şair görünür eğlencenin ardındaki uzun cefayı hatırlatır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle