Güzel âşık cevrimizi

Dervişlik yolunu bir lokma, bir gömlek ve bir katar üzerinden sınav olarak kuran; her dörtlüğü ‘demedim mi’ sorusuyla kapatan beş dörtlüklük nefes.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Güzel âşık cevrimizi

   Çekemezsin demedim mi

   Bu bir rıza lokmasıdır

   Yiyemezsin demedim mi

   1Ey güzel âşık, bizim çektirdiğimize

   2dayanamazsın demedim mi?

   3Bu yol, itirazsız kabul gerektiren bir lokmadır;

   4onu yiyemezsin demedim mi?

   Yol bir yemek gibi önümüze konuyor; ‘rıza lokması’ sözü yemenin şartını itirazsız kabule bağlıyor. Şair daha ilk dörtlükte davet etmiyor, uyarıyor: iştah yeterli değil.

   Bütün dörtlük yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Yemeyenler kalır naçar

   Gözlerinden kanlar saçar

   Bu bir demdir gelir geçer

   Duyamazsın demedim mi

   1O lokmayı yemeyenler çaresiz kalır.

   2Gözlerinden kanlı yaşlar dökülür.

   3Bu hâl gelip geçen bir andır;

   4onu duyup anlayamazsın demedim mi?

   Reddetmenin cezası dışarıdan gelmiyor; yemeyen kendi çaresizliğiyle kalıyor. ‘Dem’ ise beklemeye gelmiyor: gelip geçen bir anda duymayan ikinci bir fırsat bulamıyor.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Bu marifet bir dilektir

   Bilene büyük devlettir

   Yensiz yakasız gömlektir

   Giyemezsin demedim mi

   1Bu iç bilgi, istemekle başlayan bir yoldur.

   2Değerini bilen için büyük bir zenginliktir.

   3Ama kolu ve yakası olmayan bir gömlek gibidir;

   4onu giyemezsin demedim mi?

   ‘Yensiz yakasız gömlek’ tutamağı olmayan bir giysiyi çağırıyor; kefen de böyle biçilir. Marifet burada bir mülk değil, kavranacak yeri olmadığı için sahip olunamayan bir şey.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Âşıklar harabat olur

   Hak katında kutlu olur

   Muhabbet baldan tatlı olur

   Doyamazsın demedim mi

   1Âşıklar dünya düzeninin dışına düşer, yıkık kalır.

   2Hak katında ise kutlu sayılır.

   3Sevgi baldan tatlıdır;

   4ona doyamazsın demedim mi?

   Harap olmak ile kutlu olmak iki dize arasında peş peşe geliyor: âşığın dünyadaki itibarı ile Hak katındaki değeri ters yönde işliyor. Doymamak da bir müjde değil, hiç bitmeyen bir açlık.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Pir Sultan Abdal şahımız

   Hak’ka ulaşır yolumuz

   On iki imam katarımız

   Uyamazsın demedim mi

   1Pir Sultan Abdal der: Şahımız bellidir,

   2yolumuz Hakk’a varır.

   3Kervanımız on iki imamın kervanıdır;

   4o kervana ayak uyduramazsın demedim mi?

   Mahlas dörtlüğü şiiri imzayla değil kadroyla kapatıyor. ‘Katar’ sözü yolu tek kişilik olmaktan çıkarıp sıraya sokuyor; uymak, kendi adımını bırakmayı göze almak demek.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle