Güzel âşık cevrimizi

Dervişlik yolunu bir lokma, bir gömlek ve bir katar üzerinden sınav olarak kuran; her dörtlüğü ‘demedim mi’ sorusuyla kapatan beş dörtlüklük nefes.

1. 1

   Güzel âşık cevrimizi

   Çekemezsin demedim mi

   Bu bir rıza lokmasıdır

   Yiyemezsin demedim mi

   Günümüz Türkçesi +

   1Ey güzel âşık, bizim çektirdiğimize

   2dayanamazsın demedim mi?

   3Bu yol, itirazsız kabul gerektiren bir lokmadır;

   4onu yiyemezsin demedim mi?

   Dörtlük yorumu +

   Yol bir yemek gibi önümüze konuyor; ‘rıza lokması’ sözü yemenin şartını itirazsız kabule bağlıyor. Şair daha ilk dörtlükte davet etmiyor, uyarıyor: iştah yeterli değil.

2. 2

   Yemeyenler kalır naçar

   Gözlerinden kanlar saçar

   Bu bir demdir gelir geçer

   Duyamazsın demedim mi

   Günümüz Türkçesi +

   1O lokmayı yemeyenler çaresiz kalır.

   2Gözlerinden kanlı yaşlar dökülür.

   3Bu hâl gelip geçen bir andır;

   4onu duyup anlayamazsın demedim mi?

   Dörtlük yorumu +

   Reddetmenin cezası dışarıdan gelmiyor; yemeyen kendi çaresizliğiyle kalıyor. ‘Dem’ ise beklemeye gelmiyor: gelip geçen bir anda duymayan ikinci bir fırsat bulamıyor.

3. 3

   Bu marifet bir dilektir

   Bilene büyük devlettir

   Yensiz yakasız gömlektir

   Giyemezsin demedim mi

   Günümüz Türkçesi +

   1Bu iç bilgi, istemekle başlayan bir yoldur.

   2Değerini bilen için büyük bir zenginliktir.

   3Ama kolu ve yakası olmayan bir gömlek gibidir;

   4onu giyemezsin demedim mi?

   Dörtlük yorumu +

   ‘Yensiz yakasız gömlek’ tutamağı olmayan bir giysiyi çağırıyor; kefen de böyle biçilir. Marifet burada bir mülk değil, kavranacak yeri olmadığı için sahip olunamayan bir şey.

4. 4

   Âşıklar harabat olur

   Hak katında kutlu olur

   Muhabbet baldan tatlı olur

   Doyamazsın demedim mi

   Günümüz Türkçesi +

   1Âşıklar dünya düzeninin dışına düşer, yıkık kalır.

   2Hak katında ise kutlu sayılır.

   3Sevgi baldan tatlıdır;

   4ona doyamazsın demedim mi?

   Dörtlük yorumu +

   Harap olmak ile kutlu olmak iki dize arasında peş peşe geliyor: âşığın dünyadaki itibarı ile Hak katındaki değeri ters yönde işliyor. Doymamak da bir müjde değil, hiç bitmeyen bir açlık.

5. 5

   Pir Sultan Abdal şahımız

   Hak’ka ulaşır yolumuz

   On iki imam katarımız

   Uyamazsın demedim mi

   Günümüz Türkçesi +

   1Pir Sultan Abdal der: Şahımız bellidir,

   2yolumuz Hakk’a varır.

   3Kervanımız on iki imamın kervanıdır;

   4o kervana ayak uyduramazsın demedim mi?

   Dörtlük yorumu +

   Mahlas dörtlüğü şiiri imzayla değil kadroyla kapatıyor. ‘Katar’ sözü yolu tek kişilik olmaktan çıkarıp sıraya sokuyor; uymak, kendi adımını bırakmayı göze almak demek.