Hakkın İhsânına Şükr Eyle Gönül Sen Rûz-ı Şeb

Fahrî, gece gündüz şükrün nimet ve lütfu artırdığını söyler; gönlü aşk ateşinde yanan bir yol arkadaşı olmaya çağırır.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Hakkın ihsânına şükr eyle gönül sen rûz-ı şeb

   İder ihsânın ziyâde şükr idersen rûz-ı şeb

   1Ey gönül, gece gündüz Hakk'ın iyiliğine şükret;

   2gece gündüz şükredersen iyiliğini artırır.

   Gönle gece gündüz şükretmesi söylenir; şükrün ihsanı artırması karşılıklı ve sürekli bir ilişki kurar, nimeti edilgin tüketimden çıkarır. Gece gündüz kalıbı, bu karşılıklılığın ara vermediğini vurgular.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Didi bize Kur’ân’da Hak virdigüme şükr idin

   Ni‘metin ider ziyâde şükr idersen rûz-ı şeb

   1Hakk bize Kur'an'da “Verdiğime şükredin” dedi;

   2gece gündüz şükredersen nimetini artırır.

   Kur'an'daki ‘verdiğime şükredin’ buyruğu, nimetin artacağı nakaratıyla yan yana gelir. Öğüdün dayanağı şairin varsayımı değil kutsal hitaptır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Mazhar itdi lutfuna bizi Hudâ-yı lem-yezel

   Lutfını ider ziyâde şükr idersen rûz-ı şeb

   1Başlangıcı olmayan Allah bizi lütfuna eriştirdi;

   2gece gündüz şükredersen lütfunu artırır.

   Başlangıcı olmayan Allah'ın lütfuna erişilmiş olması yeni şükrün sebebidir. Lütfun artışı, geçmiş bağış ile gelecek beklentisini birbirine bağlar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Nâr-ı aşka yan yakıl pervâne gibi dâ’imâ

   Dûzahîler gördigin görmezsin aslâ rûz-ı şeb

   1Her zaman pervane gibi aşk ateşinde yan;

   2gece gündüz cehennemliklerin gördüğünü asla görmezsin.

   Pervane gibi aşk ateşinde yanma çağrısı, cehennem azabından korunma umuduyla eşleşir. Aynı ateş imgesi manevi aşk ve uhrevi korku arasında tersine çevrilir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Bu günehkâr pîr ü âciz Fahrîye yâr ol gönül

   Mazhar ider lutfuna seni dâ’im rûz-ı şeb

   1Ey gönül, bu günahkâr, yaşlı ve aciz Fahrî'ye dost ol;

   2gece gündüz seni sürekli lütfuna eriştirir.

   Son beyitte gönül, yaşlı ve günahkâr Fahrî'ye yoldaş olmaya çağrılır. Hakk'ın lütfuna erişme vaadi, şükrü şairin iç arkadaşıyla sürdürür. Gönül hem muhatap hem de şairin şükür yetisidir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle