Hasbi arzuhalim ol nazlı yare
Sevgiliye doğrudan seslenmek yerine ona gidecek olana selam ısmarlayan üç dörtlüklü bir arzuhal. İstenen şey buluşma değil; acınmak, tarikat bilgisinin öğretilmesi ve suçların bağışlanması.
Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.
- 1
Hasbi arzuhalim ol nazlı yare
Candan cananıma var selam söyle
Bu derdi zahmime eylesin çare
Gül yüzlü yarime var selam söyle
1Karşılıksız dileğim o nazlı sevgiliye olsun
2Candan sevdiğime git, selamımı söyle
3Bu yaralı derdime bir çare bulsun
4Gül yüzlü sevgilime git, selamımı söyle
- 2
Gelsin şu halime bir rahim etsin
Tarikat ilmini bir tarif etsin
Her ne dek cürümüm varsa affetsin
Adalet şahına var selam söyle
1Gelip şu hâlime bir acısın
2Tarikatın bilgisini bana bir anlatsın
3Ne kadar suçum varsa hepsini bağışlasın
4Adalet şahına git, selamımı söyle
Üç dilek üst üste sıralanıyor — acısın, tarif etsin, affetsin — ve üçü de bir yola, bir erkâna işaret ediyor. Dördüncü dize sevgiliyi "Adalet şahı" diye anınca istek bir gönül işi olmaktan çıkıp dergâh kapısına yapılmış başvuruya dönüşüyor.
- 3
Agahi ayrılık bize
Eriştir menzile hasbeten nikar
Sevdiğim yadlara etme itibar
Düşürme şanına var selam söyle.
1Agahi, ayrılık bizim zanaatımız ve kazancımız
2Karşılık beklemeden beni menzile ulaştır
3Sevdiğim, yabancıların sözüne değer verme
4Şanını düşürme; git, selamımı söyle.
Mahlas dizesi ayrılığı "kisb ü kâr", yani zanaat ve kazanç sayıyor: dert burada yakınılan değil, sahiplenilen şey. İkinci dizedeki "hasbeten nikar" kaynakta çözülemiyor; ilk dizedeki "hasbi" ile birlikte okununca karşılıksızlık vurgusunun sürdüğü anlaşılıyor.
Metnin kaynağı
Türkçe Vikikaynak'taki 170480 numaralı sürüm esas alındı; sayfa metni turkuler.com'un Âgâhî kaydından aktarılmıştır. Son dörtlükteki "hasbeten nikar" ibaresi kaynakta bulanık, olduğu gibi bırakıldı. Kaynaktaki son noktalama da korundu.
Kaynak sayfasını aç ↗Günümüz Türkçesi ve yorumlar Dizegâh editoryası tarafından hazırlanmıştır.
Şiir bir arzuhalin biçimini alıyor: konuşan kişi sevgiliye değil, ona gidecek olana sesleniyor. "Var selam söyle" redifi daha ilk dörtlükte hem ikinci hem dördüncü dizeyi kapatarak ulak temposunu kuruyor; sevgili şiirin içinde değil, ötesinde duruyor.