Hasta (Cenab Şahabeddin)

Hastalığın giderek artışını saç, ay ışığı, kül, sonbahar ve düşen yaprak imgeleriyle anlatır; yinelenen açılış dörtlüğü çaresizliği kapalı bir çembere dönüştürür.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Dâima oldu, dâima efzûn

   Âh, o illet ki yok henüz ilacı

   Âh, o illet ki saçlarından uzun

   Âh, o illet ki hasretinden acı...

   1Hep arttı, durmadan çoğaldı

   2Ah, henüz ilacı bulunmayan o hastalık

   3Ah, saçlarından daha uzun süren o hastalık

   4Ah, hasretinden daha acı o hastalık...

   İlacı bulunmayan hastalığın saçtan uzun ve hasretten acı oluşunu artış tekrarıyla duyuran nakarat. Hasta (Cenab 1 kaynağı “Dâima oldu, dâima efzûn / Âh, o illet ki yok henüz ilacı / Âh, o illet ki saçlarından uzun / Âh, o illet ki hasretinden acı...” dizilerini verir; Hasta (Cenab 1 moderni “Hep arttı, durmadan çoğaldı / Ah, henüz ilacı bulunmayan o hastalık / Ah, saçlarından daha uzun süren o hastalık / Ah, hasretinden daha acı o hastalık...” olur. Hasta (Cenab 1 içinde ölüm yönü korunur.

   Bütün dörtlük yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Her yere bezl-i ömr ederken yaz

   Sende reng-i hayat azalmıştı

   Hüsnünün yâdigâr-ı şi'ri biraz

   Yalnız saçlarında kalmıştı

   1Yaz her yere ömür dağıtırken

   2Sende hayatın rengi azalmıştı

   3Güzelliğinin şiirden yadigârı biraz

   4Yalnız saçlarında kalmıştı

   Yaz çevreye ömür dağıtırken hastanın yüzündeki hayat renginin yalnız saçlarda kalmasını karşılaştıran kıta. “Her yere bezl-i ömr ederken yaz / Sende reng-i hayat azalmıştı / Hüsnünün yâdigâr-ı şi'ri biraz / Yalnız saçlarında kalmıştı” Hasta (Cenab 2 kaynak akışıdır; “Yaz her yere ömür dağıtırken / Sende hayatın rengi azalmıştı / Güzelliğinin şiirden yadigârı biraz / Yalnız saçlarında kalmıştı” Hasta (Cenab 2 güncel okumasıdır. Hasta (Cenab 2 için sonbahar bağı öne çıkar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Saçların bir gurûb eden kamerin

   Solgun envâr-ı mevcedârıydı

   Bir remâd-ı nazardı her nazarın

   Gözünün sanki sonbaharıydı...

   1Saçların, batmakta olan bir ayın

   2Solgun, dalgalı ışıklarıydı

   3Her bakışın küle dönmüş bir bakıştı

   4Sanki gözünün sonbaharıydı...

   Saçı batan ayın dalgalı ışığına, bakışı küle ve gözü sonbahara dönüştüren solgunluk tablosu. Hasta (Cenab 3 özgün sırası “Saçların bir gurûb eden kamerin / Solgun envâr-ı mevcedârıydı / Bir remâd-ı nazardı her nazarın / Gözünün sanki sonbaharıydı...” biçimindedir; Hasta (Cenab 3 hizalı aktarımı “Saçların, batmakta olan bir ayın / Solgun, dalgalı ışıklarıydı / Her bakışın küle dönmüş bir bakıştı / Sanki gözünün sonbaharıydı...” olarak kalır. Hasta (Cenab 3 ölüm izleğini taşır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Bakışın bir vedâ idi her dem

   Berg-i rûhun sukûtu beklerdi

   Ruhlerin, leblerin yetîme-i dem

   Dâima incelen çiçeklerdi...

   1Bakışın her an bir veda gibiydi

   2Ruhunun yaprağı düşmeyi beklerdi

   3Yanakların ve dudakların, kanın yetim bıraktığı

   4Gittikçe incelen çiçeklerdi...

   Bakışı veda, ruhu düşecek yaprak, yanak ile dudağı incelen çiçekler yapan ölüm yaklaşımı. Hasta (Cenab 4 tanık yüzeyi “Bakışın bir vedâ idi her dem / Berg-i rûhun sukûtu beklerdi / Ruhlerin, leblerin yetîme-i dem / Dâima incelen çiçeklerdi...” sözlerini verir; Hasta (Cenab 4 okur yüzeyi “Bakışın her an bir veda gibiydi / Ruhunun yaprağı düşmeyi beklerdi / Yanakların ve dudakların, kanın yetim bıraktığı / Gittikçe incelen çiçeklerdi...” dizilerini sunar. Hasta (Cenab 4 sonbahar çizgisini sürdürür.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Dâima oldu, dâima efzûn

   Âh, o illet ki yok henüz ilacı

   Âh, o illet ki saçlarından uzun

   Âh, o illet ki hasretinden acı...

   1Hep arttı, durmadan çoğaldı

   2Ah, henüz ilacı bulunmayan o hastalık

   3Ah, saçlarından daha uzun süren o hastalık

   4Ah, hasretinden daha acı o hastalık...

   Başlangıçtaki çaresiz hastalık sözlerini geri getirerek artış ve hasret duygusunu mühürleyen son nakarat. Hasta (Cenab 5 içindeki “Dâima oldu, dâima efzûn / Âh, o illet ki yok henüz ilacı / Âh, o illet ki saçlarından uzun / Âh, o illet ki hasretinden acı...” dizilişi, Hasta (Cenab 5 için “Hep arttı, durmadan çoğaldı / Ah, henüz ilacı bulunmayan o hastalık / Ah, saçlarından daha uzun süren o hastalık / Ah, hasretinden daha acı o hastalık...” aktarımıyla eşleşir. Hasta (Cenab 5 ölüm vurgusunu belirginleştirir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle