Hemîşe Murg-ı Dilim Zülf-i Gamda Lâne Arar

Gönül kuşu zülüfte yuva arar; geçmiş ve gelecek kederleri arasında aşk meclisinin kimliği savunulur.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Hemîşe murg-ı dilim zülf-i gamda lâne arar

   Ruh-ı nigârda bîçâre âb u dâne arar

   1Gönül kuşum sürekli gam zülfünde yuva arar;

   2zavallı, sevgilinin yüzünde su ve tane arar.

   Gönül kuşu sevgilinin zülfünde yuva, yüzünde su ve yem arar; bütün yaşama ihtiyacı sevgiliye bağlanır. Yuva, su ve tane dizisi kuşun barınma ile beslenme ihtiyaçlarını tamamlar; gönül bunların üçünü de sevgilinin saçında ve yüzünde arayarak başka bir yaşam alanı bırakmaz.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Aceb ki bu müje-i çeşmim olsa olmaz mı

   O nev-resîde işitdim ki zülfe şâne arar

   1Acaba şu göz kirpiklerim olsa olmaz mı?

   2Duydum ki o genç güzel zülfüne tarak arıyor.

   Kirpiklerin zülfe tarak sunulması âşığın bedenini sevgilinin bakım aracına dönüştüren yakınlık arzusudur. Kirpiğin tarak olma dileği, seyretmekle yetinmeyen bir yakınlık ister; âşığın gözüne ait parça sevgilinin saçına dokunacak gündelik araca çevrilir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Hezâr haltına bakmaz erâziliñ ammâ

   Cefâ-yı ehl-i dile çarh bir bahâne arar

   1Aşağılıkların bin yanlışına bakmaz ama

   2felek, gönül ehline eziyet için bahane arar.

   Felek aşağılıkların kusuruna bakmazken gönül ehline eziyet için bahane arar; adaletsizlik seçici körlükle anlatılır. Feleğin erâzilin bin yanlışını görmeyip ehl-i dile bahane araması, talihi rastlantısal değil seçerek haksızlık yapan bir yargıç gibi resmeder.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Gumûm-ı sâbıkadan dil harâbe olmuş iken

   Gumûm-ı âtiye beyhûde anda hâne arar

   1Gönül geçmiş kederlerden harabe olmuşken

   2geleceğin kederleri boş yere orada ev arar.

   Geçmiş kederler gönlü harabe yapmıştır; gelecek kaygıları bu yıkıntıda ev arayan yeni sakinlerdir. Geçmiş gamlar yıkımı tamamlamışken gelecek gamların aynı yerde ev araması zaman katmanlarını tek gönülde buluşturur; yeni kaygıya sağlam bir barınak bile kalmamıştır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Biz ol piyâle-keş ü mest-i aşkız ey Fâzıl

   Miyânımızda o sûfî-i bed-likâ ne arar

   1Ey Fâzıl, biz kadeh çeken aşk sarhoşlarıyız;

   2o çirkin yüzlü sofu aramızda ne arar?

   Makta aşk sarhoşlarının ortak “biz”ini kurar ve kötü yüzlü sofuyu meclisin dışında bırakır. ‘Biz’ zamiri meclisin ortak kimliğini kurar; kötü yüzlü sofunun dışlanması, aşk sarhoşlarının değer düzeni ile kuru zühdün uyuşmadığını ilan eder.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle