Her gördüğüne gönül verme
Fakir Ednâ gönle her gördüğüne yönelmemeyi, kılavuzsuz yola çıkmamayı ve sabrı elden bırakmamayı öğütler. Sabır farz, sünnet, cennet ve selametle ilişkilendirilir; koruğun helvaya dönüşmesi zamanın emeğini, Hatâyî'den kalan söz ise öğretinin sürekliliğini gösterir.
Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.
- 1
Her gördüğne katma
eyle eyle
1Her gördüğüne gönül verme.
2Sabret gönül, sabret.
- 2
İrmediğin yere yetme
eyle eyle
1Erişemediğin yere zorla varmaya çalışma.
2Sabret gönül, sabret.
Erişilemeyen yere zorla varmaya çalışmamak, kişinin sınırını bilmesini ister. Yinelenen sabır çağrısı, menzile ulaşmayı acele ve zorlamadan ayırır.
- 3
Sakın yoldan şaşma
El atına binüb aşma
1Doğru yoldan sapmaktan sakın.
2Başkasının atına binip sınırı aşma.
Doğru yoldan sapmama buyruğu ahlaki yönü korur. Başkasının atına binip aşmamak ise bu soyut öğüdü hakka el uzatmama ve ödünç güçle sınır geçmeme görüntüsünde somutlaştırır.
- 4
aşma
eyle eyle
1Kılavuz olmadan geçitten geçme.
2Sabret gönül, sabret.
Kılavuzsuz geçit aşmamak, tehlikeli yolda rehber ihtiyacını kabul eder. Sabır nakaratı kişiye yalnız beklemeyi değil, doğru rehber gelmeden harekete geçmemeyi öğütler.
- 5
Saburdur farz ile sünnet
Sabırın makamı cennet
1Farz ile sünnet sabır ister.
2Sabrın makamı cennettir.
Farz ile sünnetin sabırla ilişkilendirilmesi, dayanmayı dinî hayatın temel davranışı sayar. Cennetin sabrın makamı olması, bu güç davranışın ödülünü ölüm sonrası esenlikle tamamlar.
- 6
Saburdur Ali Muhammed
eyle eyle
1Ali ile Muhammed de sabrın örneğidir.
2Sabret gönül, sabret.
Muhammed ile Ali'nin sabır örneği sayılması, öğüdü en yüce manevi kişilere bağlar. Gönle seslenen nakarat, tarihî örneği kişinin bugünkü sıkıntısında uygulanacak iç disipline çevirir.
- 7
Her iş makamını bulur
Sabırla helv-olur
1Her iş kendi vaktini ve yerini bulur.
2Sabırla ham üzüm bile helvaya dönüşür.
Her işin makamını bulması, sonuçların doğru zaman ve yerde olgunlaşacağını söyler. Ham üzümün helvaya dönüşmesi abartılı ama açık bir dönüşüm imgesiyle sabrın niteliği değiştiren gücünü anlatır.
- 8
Sabır baş- selâmet gelür
eyle eyle
1Sabrın sonunda esenlik gelir.
2Sabret gönül, sabret.
Sabrın sonunda selamet gelmesi, önceki koruk örneğinin genel hükmüdür. Gönle yinelenen çağrı, bekleyişin hedefini belirsiz erteleme değil güvenli çıkış olarak gösterir.
- 9
Lâilâheillâllâhdır adı
Bir ismini sabır kodu
1Onun adı ‘Allah'tan başka tanrı yoktur’ sözüdür.
2Tanrı adlarından birini sabır koydu.
Tevhid sözüyle sabır adının yan yana getirilmesi, dayanmayı ilahi bağlılığın bir niteliği yapar. Kaynağın sıra dışı ifade biçimi korunur; yorum onu yeni bir Tanrı adı ilan edecek kadar genişletmez.
- 10
Kırklar bir üzümden kandı
eyle eyle
1Kırklar tek üzümle doydu.
2Sabret gönül, sabret.
Kırklar'ın tek üzümle doyması paylaşım ve birlik kıssasına gönderme yapar. Sabır öğüdü bu küçük nimetin topluluğa yetmesini kanaat ve ortaklaşma örneği olarak öne çıkarır.
- 11
Fakir Ednâ’m bu ne dalga
Sakın sabrı elden koma
1Fakir Ednâ, bu nasıl bir dalgadır?
2Sabrı elden bırakmaktan sakın.
Şair kendi mahlasına seslenerek yaşadığı dalgayı şaşkınlıkla sorgular. Sabrı elden bırakmama buyruğu, sarsıntılı durumda tutulacak en önemli manevi dayanağı belirler.
- 12
Üstâd Hatâyî’den kalma
eyle eyle
1Üstat Hatâyî'nin yolundan ayrılma.
2Sabret gönül, sabret.
Hatâyî yolundan ayrılmama öğüdü, sabrı belirli bir öğretici silsile içinde tutar. Son nakarat, bütün şiirde verilen davranış kurallarını gönlün tek bir dayanma eyleminde toplar.
Metnin kaynağı
fakir-edna bağı kaynak bölüm adı, şiir başlığı veya görünür mahlasla sınırlı olasılıklı atıftır; biyografik kesinlik iddia edilmez.
Atıf kanıtını aç ↗Sadettin Nüzhet Ergun'un 1955 Bektaşi Şairleri ve Nefesleri Cilt 1-2 baskısındaki Her gördüğne meyil katma kaydıdır. 24 özgün dize ve 12 iki dizelik birim basılı sırayla harfi harfine korunmuştur; basılı boşluk ve nokta dizileri tahmin edilmemiştir.
Kaynak sayfasını aç ↗Günümüz Türkçesi ve yorumlar Dizegâh editoryası tarafından hazırlanmıştır.Bir hata mı var? Bildirin
Sırada ne var?
Muradlar verici ol Gani SettarFakir Ednâ · Nefes / halk şiiri (kaynak birim düzeni korunmuştur)→
Gönle her gördüğüne yönelmeme öğüdü verilir; arzu, yalnız nesnenin görünmesiyle haklı sayılmaz. Sabır nakaratı, seçici olmayı edilgin bekleyiş değil duyguyu yönetme disiplini yapar.