Hızır Paşa’nın zulümü var ise

Sivas valisine karşı kendi âhından başka silahı olmayan bir sesin, darağacı kararını padişah gücüyle Allah arasındaki hesaba çevirdiği dört dörtlüklük deyiş.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Hızır Paşa’nın zulumu var ise

   Ne yapayım benim de bir âhım var

   Senin tuğlu pâdişâhın var ise

   Benim arkam kal’em bir Allah’ım var

   1Hızır Paşa’nın elinde zulüm gücü varsa

   2ne yapayım, benim de bir âhım var.

   3Senin tuğlu bir padişahın varsa

   4benim arkam ve kalem bir Allah’ımdır.

   Karşılaştırma bir denklem gibi kuruluyor: paşanın zulmüne karşı bir ‘âh’, padişahın tuğuna karşı bir Allah. Elinde ordu olmayan adam ölçüyü kendine çekmek için silah değil merci değiştiriyor.

   Bütün dörtlük yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Şol icrâ tanrısı yatmaz uyumaz

   Kimsenin hakkını kimsede komaz

   Hünkâr sağır olmuş ünümü duymaz

   Ma’sumlar boğdurur pâdişahım var

   1Hükmünü yürüten o Tanrı ne yatar ne uyur.

   2Kimsenin hakkını bir başkasında bırakmaz.

   3Padişah sağır olmuş, benim sesimi duymuyor.

   4Suçsuzları boğduran bir padişahım var.

   Uyumayan Tanrı ile sağır padişah karşı karşıya getiriliyor; birinin uyanıklığı ötekinin duymamasını daha ağır kılıyor. ‘Pâdişahım var’ sözü ise sahiplenme değil, teslim edilmiş bir kaderin adı.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Gönül verdim ikrar verdim Hayder’e

   Geçmem beni etseler pâre pâre

   İrâfızî deye çektiler dâre

   Acab benim bunda ne günâhım var

   1Gönlümü verdim, sözümü Hayder’e bağladım.

   2Beni parça parça etseler bile bu sözden geçmem.

   3‘Râfızîdir’ diyerek darağacına çektiler.

   4Acaba benim burada ne günahım var?

   İdam gerekçesi bir suç değil bir ad: ‘râfızî’. Şair suçlamayı tartışmıyor, günahını soruyor; parçalanmayı kabul ederken sözünden dönmeyi hesaba bile katmıyor.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Pîr Sultan Abdal’ım yedullahımız

   Bâtına hükm eder pâdişâhımız

   Sâhib çıkar miskin kul Allahımız

   Şefâat edecek güzel şâhım var

   1Ben Pir Sultan Abdal’ım; dayanağımız Allah’ın elidir.

   2Bizim padişahımız görünmeyen tarafa hükmeder.

   3Allah’ımız kimsesiz kuluna sahip çıkar.

   4Bana şefaat edecek güzel bir şahım var.

   İki padişah şiir boyunca yarıştıktan sonra son dörtlükte biri kazanıyor: hükmü ‘bâtına’ yürüyen. Görünen dünyada asılan adam, hesabı öteki tarafa taşıyarak infazı geçersiz saymıyor ama yetkisiz kılıyor.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle