Hûnî Çeşmin Gamzelerden Bağlayıp Âh-ı Sürâh

Âşık Ömer kan dökücü göz ve gamzenin zayıf bedenini yaraladığını anlatır. Sevgilinin lütuf bakışını siper ister, rakibin sevincine yol açan gözyaşına sitem eder ve sabah duasıyla kavuşmayı diler.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Hûnî çeşmin gamzelerden bağlayıp âh-ı sürâh

   Göz göre kılmak diler cism-i zaîfim nûş-i râh

   1Kan dökücü gözün yan bakışlardan bir bağ kurup,

   2göz göre göre zayıf bedenimi yol azığı yapmak ister.

   Sevgilinin gözü “hûnî” sıfatıyla öldürücü, gamzeleri ise saldırıyı bağlayan araçtır. Zayıf bedenin yol azığı olması aşk yolunda tüketilmeyi anlatır; eylem açıkça göz önünde gerçekleşir.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Ana ümmîd-i nigâh-ı lûtfun olmazsa siper

   Zahm-ı gamzenden gönül bulmak ne mümkündür felâh

   1Onun lütuf dolu bakış umudu siper olmazsa,

   2yan bakışının yarasından gönlün kurtulması mümkün değildir.

   Bakış hem yara açar hem lütuf hâlinde koruyabilir. Siper imgesi sevgilinin merhametini kendi silahına karşı tek savunma yapar; âşığın bağımsız bir kurtuluş imkânı yoktur.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Ağladırsın göz göre men âşıkı lâyık mıdır

   İşidip ağyâr eder itler gibi kesb-i ferâh

   1Beni göz göre göre ağlatman bir âşığa yakışır mı?

   2Rakip bunu duyup köpekler gibi sevinç kazanır.

   Sitem sevgilinin davranışını aşk ahlakıyla ölçer. Âşığın gözyaşı rakip için sevinç olduğundan acı özel kalmaz; düşmanın neşesine dönüşerek konuşanın onurunu da yaralar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Beni ağlatma kaşın yayına kurbân olayım

   Hâtırım yıkma ki olsun tîğına kanım mubâh

   1Beni ağlatma, kaşının yayına kurban olayım;

   2gönlümü yıkma ki kılıcına kanım helal olsun.

   Kurban olma sözü şiddet dilini teslimiyete çevirir. Şair ölüme razı görünse de gönlünün yıkılmamasını ister; tarihî aşk retoriğinde beden fedası ile duygusal merhamet ayrılır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Şâm-ı hicrinden visâlin ârzû eyler Ömer

   Müstecâb olur duâlar ey perî vakt-i sabâh

   1Ömer ayrılık gecesinden sonra kavuşmanı arzular;

   2ey peri, sabah vakti dualar kabul olunur.

   Mahlas beyti karanlık hicranı sabah umuduna bağlar. Dua vaktinin kabul gücü kavuşma ihtimalini canlı tutar; sevgiliye “peri” denmesi onun insan ölçüsünü aşan güzelliğini korur.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle