İstek

Beş dörtlük, beş dilek ve hepsi “-sam” ekiyle. İstenen şeyler gitgide ağırlaşır: önce uzaklaşmak, sonra bitmek, sonunda bir ağaç dibinde vurulmuş yatmak.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Yanıyor beynimin kanı,

   Bilmem nerelere gitsem?

   İçime sığmayan canı

   Hangi rüzgara eş etsem?

   1Beynimin kanı yanıyor;

   2bilmem nerelere gitsem?

   3İçime sığmayan canı

   4hangi rüzgâra eş etsem?

   Şiir bir fiziksel rahatsızlıkla açılıyor: beyinde yanan kan. İki soru da yön arıyor ama ikisinin de cevabı yok — huzursuzluğun kaynağı bilinmiyor, sadece taşması biliniyor.

   Bütün dörtlük yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Akşam sular karardı mı?

   Bir dağa versem ardımı,

   İçimi yakan derdimi

   Sağır göklere anlatsam...

   1Akşam sular karardı mı,

   2sırtımı bir dağa versem;

   3içimi yakan derdimi

   4sağır göklere anlatsam...

   Dağa yaslanmak bir güven arayışı. Ama anlatılacak yer “sağır gökler” — baştan cevapsız olduğu bilinen bir muhatap. Konuşma ihtiyacı, dinlenme umudundan bağımsız.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   İçiliversem dem gibi,

   Kırılıversem cam gibi,

   Şamdanda yanan mum gibi,

   Sabahı görmeden bitsem...

   1Bir yudum gibi içiliversem,

   2cam gibi kırılıversem,

   3şamdanda yanan mum gibi

   4sabahı görmeden bitsem...

   Üç benzetme, üç bitiş biçimi: içilmek, kırılmak, yanıp tükenmek. Hepsinde özne edilgen — kendi bitirmek istemiyor, bitirilmek istiyor. Ölüm isteği burada bir eylem değil, bir teslimiyet.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Bir yüce ormana dalıp

   Ya bir dağ başına gelip,

   Beni yaradanı bulup

   Malını başını atsam...

   1Yüce bir ormana dalıp

   2ya bir dağ başına çıkıp,

   3beni yaratanı bulup

   4malını başını atsam...

   Dörtlüğün son dizesi şiirin en sert cümlesi: yaratana verdiğini geri fırlatmak. Halk şiirinin sitem geleneğiyle Sabahattin Ali'nin isyanı burada birleşiyor.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Görünmez kollar boynumda,

   Yarin hayali koynumda,

   Sıcak bir kurşun beynimde,

   Bir ağaç dibinde yatsam...

   1Görünmez kollar boynumda,

   2yârin hayali koynumda,

   3beynimde sıcak bir kurşun,

   4bir ağaç dibinde yatsam...

   Son dörtlük üç şeyi aynı anda istiyor: sarılmak, sevmek, vurulmak. Üçünün yan yana durması dileği huzurlu bir ölüm tasavvuruna çeviriyor. Şairin sınırda kurşunla öldürüleceği düşünülünce dize ayrıca ağırlaşıyor — ama şiir bunu bilmeden yazılmıştı.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle