Mahabbet ummazam senden yürü ey bîvefâ dünyâ

Şair dünyayı vefasız ve fanî bir güç olarak sorgular; geçmiş hükümdarların yok oluşunu, dünya düzeninin güvenilmezliğine kanıt sayar.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Mahabbet ummazam senden yürü ey bîvefâ dünyâ

   Çün âhır can gider tenden ya ne bunca cefâ dünyâ

   1Ey vefasız dünya, senden sevgi beklemiyorum; yoluna git.

   2Sonunda can bedenden çıkacaksa bunca eziyet niye, dünya?

   Bîvefâ dünyadan mahabbet ummamak, onunla pazarlığı daha ilk dizede keser. Canın âhır tenden gideceği kesinliği karşısında “ne bunca cefâ” sorusu yükselir; fanilik zaten kaçınılmazken dünyanın fazladan eziyeti anlamsız ve ölçüsüz görünür.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Ki zehrinden niçe erler halâs idemedi serler

   Niçe Sâm ü Skender’ler gezüp Kaf’tan Kaf’a düny[â]

   1Senin zehrinden nice yiğit ve nice baş kurtulamadı.

   2Nice Sâm ve İskender Kaf’tan Kaf’a dolaştı, düny[â].

   Dünyanın zehri niçe erleri ve serleri halâs bırakmaz; güç ile ün ölümden kurtuluş sağlamaz. Sâm ve İskender’in Kaf’tan Kaf’a gezmesi hükümranlığın genişliğini gösterir, fakat masal coğrafyasını dolaşmak bile zehrin erişiminden çıkarmamıştır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Kani yâ bunca şâhânı türâba kattın ey fânî

   Niçe Taht-ı Süleymân’ı esüp verdin püfe dünyâ

   1Hani bunca hükümdar? Hepsini toprağa kattın, ey fani dünya.

   2Nice Süleyman tahtını bir üfleyişle savurdun, dünya.

   “Kani” sorusu bunca şâhânın yokluğunu doğrudan dünyanın yüzüne vurur. Türâba katılan hükümdarlar ile püf diye savrulan Taht-ı Süleymân, en sağlam görünen iktidarı nefes kadar hafif kılar; fânî dünya hem mezar hem dağıtan rüzgârdır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Fenânın gerdişi budur cefâ zehriyle memlûdur

   Binâ-yi evveli sudur değildir pür safâ dünyâ

   1Faniliğin dönüşü budur: eziyet zehriyle doludur.

   2İlk yapın su olsa da sevinçle dolu değilsin, dünya.

   Fenânın gerdişi cefâ zehriyle dolu bir dönüş olarak tanımlanır. Binâ-yi evvelin su oluşu akışkan ve dayanıksız kökene işaret ederken pür safâ olmamak bu başlangıcın mutluluk üretmediğini söyler; dünya kurulmuş olsa da huzur verecek temele sahip değildir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Ömer gör âlemi mutlak mezâkı yok vefâ elhak

   Vefâ olsa görürdü Hak Habîbi Mustafâ dünyâ

   1Ömer, gör: dünyada gerçekten vefanın tadı yoktur.

   2Vefa olsaydı Allah’ın sevgilisi Mustafa dünyayı görürdü.

   Ömer dünyanın mezâkında vefâ bulunmadığını elhak sözüyle kesinleştirir. Habîb-i Mustafâ örneği en sevilen peygamberin bile dünyada kalmadığını hatırlatır; eğer vefâ olsaydı onun ayrılığı gerçekleşmezdi düşüncesi, faniliği en yüksek sevgi ölçüsüyle sınar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle