Müheyyâ oldı meclis sâkıyâ peymâneler dönsün

Hazır mecliste kadehlerin dönmesini isteyen gazel, aşk şarabını felekleri ve meyhaneleri döndürecek güçte düşünür; gönülde sevgilinin yüz mumunu yakar ve meclisin yalnız gönül ehline açık olduğunu bildirir.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Müheyyâ oldı meclis sâkıyâ peymâneler dönsün

   Bu bezm-i rûh-bahşuñ şevkine mestâneler dönsün

   1Meclis hazırlandı ey saki, kadehler dönsün;

   2bu can bağışlayan toplantının coşkusuyla sarhoşlar dönsün.

   Meclis hazırlanmıştır; saki kadehleri, can bağışlayan toplantının coşkusuyla sarhoşları döndürmelidir. Dönme hem nesnenin elden ele dolaşmasını hem insanların vecd hareketini anlatır. Hazır mekân, ancak paylaşım ve bedenlerin katılımıyla canlı meclise dönüşür.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Dilâ câm-ı şarâb-ı ‘aşk-ı yâri şöyle nûş it kim

   Felekler güm güm ötsün başuña hum-hâneler dönsün

   1Ey gönül, sevgilinin aşk şarabı kadehini öyle iç ki

   2felekler güm güm ötsün, başının çevresinde meyhaneler dönsün.

   Gönül sevgilinin aşk şarabını öyle içmelidir ki felekler güm güm ötsün, meyhaneler başının çevresinde dönsün. İç deneyim kozmik ve mimari çevreyi harekete geçirir. Sarhoşluk öznenin sendelemesi değil bütün dünyanın onun etrafında daire çizmesidir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Hayâl-i şem‘-i ruhsâruñ ko yansun hâne-i dilde

   Perin ol şem‘a yakup şevk ile pervâneler dönsün

   1Yüzünün mumunun hayalini bırak da gönül evinde yansın;

   2pervaneler kanatlarını o muma yakıp coşkuyla dönsün.

   Sevgilinin yüz mumunun hayali gönül evinde yanar; pervaneler kanatlarını bu muma yakıp coşkuyla döner. Hayal, gerçek sevgili yokken iç mekânı aydınlatan ateştir. Pervanenin isteyerek yanışı âşığın güzelliğe yaklaşırken kendi zararını kabul eden hareketini simgeler.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Sen agyâr ile devr itdür şehâ peymâneyi dâ’im

   Ser-i kûyuñ tolaşup ‘âşık-ı dîvâneler dönsün

   1Ey hükümdar sevgili, kadehi yabancılarla sürekli döndür;

   2çılgın âşıklar da mahallenin başında dolaşıp dursun.

   Sevgili kadehi rakiplerle sürekli döndürürken çılgın âşıklar mahallenin başında dolaşır. Aynı dönme fiili iki eşitsiz daire kurar: rakipler meclisin içinde içkiye erişir, âşıklar dışarıda mekân çevresinde kalır. Hareket yakınlık sağlamaz, mahrumiyet sınırını görünür kılar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Bu bezm-i dil-güşâya mahrem olmaz Bâkıyâ her kes

   Di gelsün ehl-i diller gelmesün bîgâneler dönsün

   1Ey Bâkî, bu gönül açan meclise herkes sırdaş olamaz;

   2de ki gönül ehli gelsin, yabancılar gelmeyip geri dönsün.

   Gönül açan meclise herkes mahrem olamaz; gönül ehli içeri çağrılır, yabancılar geri çevrilir. Gazelin sürekli genişleyen dönüşleri maktada seçici sınırla karşılaşır. Kadehin dolaşımı açık görünse de meclisin gerçek anlamını paylaşmak iç duyarlık ve irfan gerektirir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle