Ne canlardan geri kalmış misâfirhânedir dünyâ

Şair dünyayı yıkık bir misafirhane, kuru bir efsane ve zehir dolu bir kadeh olarak anlatır; onun güler yüzüne aldanmamayı, vefa beklememeyi ve geçici sefasından el çekmeyi öğütler.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Ne canlardan geri kalmış misâfirhânedir dünyâ

   Harâb ender harâb olmuş yatur vîrânedir dünyâ

   1Dünya nice candan geriye kalmış bir misafirhanedir;

   2yıkım içinde yıkılmış, viran yatmaktadır.

   Dünya, insanlardan sonra kalmaya devam eden fakat kendisi de sağlam olmayan bir konak gibi düşünülür. ‘Misafirhane’ insanın geçiciliğini, art arda yinelenen haraplık ise bu konağın güvenilir bir yurt sayılamayacağını birlikte vurgular.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Harâb olmuş dü rûyine duâlar yüzü suyine

   Nazar kıl hây ü hûyine kuru efsânedir dünyâ

   1İki yüzü de yıkılmış; dualar yüzünün suyuna...

   2Gürültüsüne bak: Dünya kuru bir efsanedir.

   İlk dizedeki ‘dü rûy’ dünyanın iki yüzünü de kapsayan bir yıkım tablosu kurar; cümlenin eski yüzeyi modern satırda zorla tamamlanmaz. İkinci dize, kalabalık sesleri anlamlı bir hakikate değil, tekrarlanıp duran kuru bir efsaneye indirger.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Şirâr-ı mekrine yanma yüzüne güler inanma

   Sen anı âşinâ sanma sakın bîgânedir dünyâ

   1Hilesinin kıvılcımına yanma, yüzüne güler diye inanma;

   2onu tanıdık sanma, sakın: Dünya yabancıdır.

   Dünyanın hilesi yakıcı kıvılcıma benzetilir; gülen yüz ise güven vermesi beklenen görüntünün tersine bir tuzaktır. Âşinâ ile bîgâne karşıtlığı, insanın tanıdığını sandığı dünyanın gerçekte ona yabancı kaldığını açıkça söyler.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Ne semte kullanırsan at felek eyler sen âhır mat

   Mücerred zehr ile kat kat dolu peymânedir dünyâ

   1Atı hangi yöne sürersen sür, felek sonunda seni mat eder;

   2dünya kat kat sırf zehirle dolu bir kadehtir.

   At sürme imgesi insana hareket ve seçim alanı tanır, fakat felek bütün yönlerde son sözü söyleyip onu mat eder. Kadehin şarap yerine kat kat zehirle dolması, dünyanın sunduğu zevkin sonunda zarar taşıdığı öğüdünü keskinleştirir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Ömer el çek safâsından vefâ umma vefâsından

   Hazer eyle cefâsından fenâdır yâ nedir dünyâ

   1Ömer, sefasından el çek; vefasından vefa umma;

   2cefasından sakın: Dünya yok oluş mudur, nedir?

   Mahlasla başlayan kapanış, genel tasviri doğrudan Ömer’e yöneltilmiş bir öğüde çevirir. Sefa, vefa ve cefa arasındaki ses bağı güvenin nasıl boşa çıktığını gösterir; son soru dünyanın fenalığını kesin bir tanımdan çok sarsıcı bir hayretle bırakır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle