Nîk ü Bed Kimsenin Ef'âline Nâzır Degiliz

Başkalarının iyi-kötü işlerini yargılamayan konuşucu iç güzelliğe, açık aşk acısına ve gerçek şairliğe bağlılığını ilan eder.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Nîk ü bed kimseniñ ef'âline nâzır degiliz

   Hayr u şer keşfine biz ya'ni mübâşir degiliz

   1Kimsenin iyi ya da kötü işlerini gözetlemiyoruz;

   2yani hayır ve şerri açığa çıkarmakla görevli değiliz.

   İlk beyit ahlaki gözetmen rolünü reddeder. Hayırla şerri açığa çıkarmaya memur olmamak, başkalarının hesabı yerine kendi deneyimine yönelmektir.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Dâ'imâ dîdemiziñ cilve-gehi bâtındır

   Mâ'il-i zînet ü ârâyiş-i zâhir degiliz

   1Gözümüzün sürekli seyir yeri iç dünyadır;

   2dış süse ve görünüş bezeklerine yönelmiyoruz.

   Gözün cilve yeri dış görünüş değil bâtındır. ‘Cilve-geh’ sözü bakışa bir sahne tahsis eder; süsten uzak durmak güzelliği reddetmek değil, o sahneyi dışarıdan içeriye almaktır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Yanarız yakıluruz nâle-i feryâd ideriz

   Sînede aşkı nihân itmege kâdir degiliz

   1Yanar, yakılır, inleyip feryat ederiz;

   2aşkı göğüste gizlemeye gücümüz yetmez.

   Aşk gizlenebilen sır değildir; yanma, inleme ve feryat bedeni istemeden tanık yapar. Üç fiilin art arda dizilmesi yanmayı tek bir olay değil süregiden bir hâl yaparken ‘kâdir degiliz’ açıklığı irade dışına taşır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Mîve-çîn-i nigehiz cennet ruhsârından

   Ya'nî sûfî gibi biz hüsnüñe kâfir degiliz

   1Bakışımızla cennet yanağından meyve toplarız;

   2yani sofu gibi senin güzelliğini inkâr etmeyiz.

   Bakış cennet yanağından meyve toplar; ‘mîve-çîn’ deyişi görmeyi el uzatıp devşirme işine benzetir. Güzelliği inkâr eden sofu karşısında konuşucu bu devşirmeyi kendi iman tavrı gibi savunur.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Şâ'ir-i mu'cize-perdâz-ı cihânız şimdi

   Öyle yârân gibi Fâzıl müteşâ'ir degiliz

   1Şimdi dünyanın mucize işleyen şairiyiz;

   2ey Fâzıl, kimi dostlar gibi şairlik taslamıyoruz.

   Makta gerçek şairle müteşairi ayırır. Mucize-perdaz iddiası güçlüdür fakat hedefi yeteneksiz taklitçilere karşı şiir emeğinin sahiciliğidir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle