Ol bā-fırādı cenāb-ı Yūsuf fażl-āşinā

Fazilet sahibi Yusuf Efendi'nin ölümü, ilim araştırması ve dünyada kalıcılık bulunmadığını görmesi üzerinden 1160'ta anılır.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Ol bā-fırādı cenāb-ı Yūsuf fażl-āşinā

   Terk-i dünyā ile itdi Ǿazm-i gül-zār-ı cinān

   1O eşsiz, fazileti bilen yüce Yusuf,

   2dünyayı bırakıp cennet bahçesine yöneldi.

   Yusuf Efendi ‘eşsiz’ ve fazileti tanıyan biri diye sunulur; dünyayı terk edişi de doğrudan cennet bahçesine yönelmiş bir karar gibi anlatılır. Beyit, kişinin ahlâkî portresiyle ölüm yolculuğunu aynı cümlede birleştirerek mersiyenin övgü ve dua eksenini kurar.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Miŝli yok bir źāt idi dā’im tetebbuǾ śāĥibi

   Bulmadı bir mes’ele Ǿālemde ola cāvidān

   1Benzeri olmayan, daima araştıran bir kişiydi;

   2dünyada kalıcı olacak tek bir mesele bulamadı.

   Sürekli araştıran Yusuf Efendi'nin dünyada kalıcı bir ‘mesele’ bulamaması, ilim dilini fanilik sonucuna ulaştırır. ‘Mesele’ sözü burada yalnız bilgi nesnesi değil, sürekliliği sorgulanan dünya işidir; bilginin son hükmü kalıcılığın yokluğudur.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Nüsħa-i Ǿālemde gördi śāyesi yok Ǿāķibet

   Eyledi nālān u giryān olarak terk-i cihān

   1Âlem kitabında sonunda kalıcı bir gölge olmadığını gördü;

   2inleyip ağlayarak dünyayı bıraktı.

   Âlemin bir nüsha, yani okunacak kitap sayılması, araştırmacı portresini sürdürür. Bu kitapta kalıcı bir gölge bulamayan kişi dünyayı inleyip ağlayarak terk eder; aklî fanilik bilgisi ile ayrılığın duygusal acısı aynı beyitte yan yana tutulur.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Didiler tārįħini ehl-i muĥabbet āh ile

   Gül-sitān-ı Ǿadn ola Yūsuf Efendiye mekān

   1Sevgi ehli ah çekerek tarihini söyledi:

   2Adn'ın gül bahçesi Yusuf Efendi'ye mekân olsun.

   Sevenlerin çektiği ah, şairin bireysel yasını ortak bir kayba dönüştürür. Tarih cümlesi, dünyada bulunamayan kalıcılığı Adn'ın gül bahçesinde mekân olma duasıyla karşılar; ilk beyitteki cennet yönelişi böylece kapanışta kesin bir dilek kazanır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle