Reşk Ebrû-yı Siyeh-fâmuñla Oldı Ay Kara

Siyah kaşın ayı kıskandırmasını Yay burcu, parlak güneş, ayva tüyü ve yüz karasıyla işleyen kıt‘a, “kara” sesini farklı anlam alanlarında dolaştırır.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Reşk ebrû-yı siyeh-fâmuñla oldı ay kara

   Kopdı burc-ı kavsde iken mihr-i enver yay kara

   1Ay, siyah kaşını kıskanıp karardı.

   2Parlak güneş Yay burcundayken, kara bir yay gibi koptu.

   Beyit “kara” kafiyesini gökyüzüne kurar: kaşın siyahı ayı kıskandırır, ay da bu yüzden kararır. İkinci dize aynı sesi burçlara taşır; “burc-ı kavs” Yay burcudur ve kaşın yay biçimiyle tek bir sözcükte düğümlenir. Kopan şey böylece hem bir gök hareketi hem gerilmiş bir yay olarak okunabilir kalır.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Pek de ol deñlü degül yüz karası hatt-ı siyâh

   Kim dimiş ey hüsn-i ‘âlem-sûz saña ki kara

   1Siyah ayva tüyü o kadar da yüz karası değildir.

   2Ey dünyayı yakan güzel, sana kara diyen kim?

   İkinci beyit hükmü yumuşatarak başlar: “pek de ol deñlü degül”, yani siyah ayva tüyü sanıldığı kadar yüz karası sayılmaz. Ardından savunma soruya döner ve suçlayanın kim olduğu sorulur. “Hüsn-i ‘âlem-sûz” nitelemesi de karayı kusur olmaktan çıkarıp dünyayı yakan bir parlaklığın yanındaki gölge hâline getirir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle