Salt ben idim zâ'id olan çünkü arada

Üç bentlik nakaratlı bir gurbet şarkısı. Söyleyen kendini aradaki tek fazlalık sayar, vatanı gözünden uzaklaşırken gurbeti ev bilir, dönüş umudunu kurup kaderle iptal eder. Aynı nakarat üç kez gelir ve her gelişinde başka bir cümleye bağlanır.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Salt ben idim zâ'id olan çünkü arada

   Gidiyorum düşmenlerim kalsın burada

   Mevlâ kolaylıklar selâmetler yârada

   Gidiyorum düşmenlerim kalsın burada

   1Aradan çıkması gereken tek fazlalık benmişim;

   2gidiyorum, düşmanlarım burada kalsın.

   3Mevlâ kolaylıklar, esenlikler yaratsın.

   4Gidiyorum, düşmanlarım burada kalsın.

   Şarkı bir hesaplaşmayla değil, kendini fazlalık sayarak açılıyor: gitmenin gerekçesi düşmanlık değil, aradaki tek gereksizin kendisi olduğu kanaati. “Yârada” eski “yaramak/yaratmak” fiilinin dilek çekimidir, “yaratsın” demek; kafiye de arada / burada / yârada üçlüsünü buna bağlıyor.

   Bütün dörtlük yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Gözlerimden uzar git git bütün vatanım

   Gurbet âleminde olur gayrı meskenim

   Yârim andıkça yaş döker gözlerim benim

   1Bütün vatanım gözlerimden git gide uzar;

   2artık evim gurbet âlemi olur.

   3Yârimi andıkça gözlerim yaş döker.

   İkinci bent bakışın uzaklaşmasını anlatıyor: vatan küçülmez, uzar. “Git git” ikilemesi hem yolun sürmesini hem manzaranın çekilişini aynı sözle verir. Kaynak bu bendin nakaratını yazmayıp “eyzan” dediği için bent üç dize kaldı.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Allah saglık verir ise yine bir zamân

   Ahbâb ile vatanımda gezerim şâdân

   Kader böyle imiş şimdi çâre ne hemân

   Gidiyorum düşmenlerim kalsın burada

   1Allah sağlık verirse yine bir zaman

   2dostlarla vatanımda sevinçle gezerim.

   3Kader böyleymiş, şimdi ne çare var?

   4Gidiyorum, düşmanlarım burada kalsın.

   Son bent önce bir dönüş sahnesi kuruyor, sonra onu kaderle iptal ediyor: iki dizelik umut, üçüncü dizede “çâre ne” ile kapanır. Nakarat üçüncü kez geldiğinde artık bir veda değil, kabullenmenin tekrarı olarak duyulur.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle