Senin mecburunum hâlâ inanmaz mısın ey şûh

Beş beyit, beş soru ve hepsinin sonunda aynı seslenme: “ey şûh”. Gazel bir yakarış değil, bir sorgu; soran kişi cevabı da biliyor gibi.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Senin mecburunum hâlâ inanmaz mısın ey şûh

   Benim yandığım nâra 'aceb yazmaz mısın ey şûh

   1Sana mecburum, hâlâ inanmaz mısın ey şuh?

   2Yandığım ateşi acaba yazmaz mısın ey şuh?

   Redif “ey şûh” her beytin sonunda tekrarlanarak muhatabı sabit tutuyor. İlk beyit inanılmamaktan şikâyet ediyor — aşkın kanıtlanamaz oluşu, gazelin ana derdi.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Dün gece ağyâr ile lâdest tutup aldanmışsın

   Kuluna nevbet gelince aceb aldanmaz mısın ey şûh

   1Dün gece ellerle el ele tutuşup aldanmışsın;

   2sıra kuluna gelince acaba aldanmaz mısın ey şuh?

   Kıskançlık açıkça söyleniyor ve zamanı da veriliyor: dün gece. Beytin inceliği “aldanmak” kelimesinin iki kullanımında — biri suçlama, öteki davet.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Gidip gülzara da'im sen edersin zevk 'alemle

   Gelip hatıra ismim bir gün anmaz mısın ey şûh

   1Sen hep gül bahçesine gidip âlemle zevk edersin;

   2bir gün aklına gelip adımı anmaz mısın ey şuh?

   İki hayat yan yana konuyor: biri gül bahçesinde ve kalabalıkta, öteki bir köşede beklemekte. İstenen şey büyük değil — buluşma da vaat de değil, yalnızca adın anılması. Talebin bu kadar küçültülmesi sitemin dozunu artırıyor: bu kadarı bile yapılmamışsa, söylenecek başka bir şey kalmıyor.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Cevr cânına yetmiş câna yine bilmem aceb

   Çekerek cefasını usanmaz mısın ey şûh

   1Eziyet canına yetmiş, yine de bilmem;

   2cefasını çeke çeke usanmaz mısın ey şuh?

   Sorunun yönü değişiyor: artık şair kendi derdini değil, karşısındakinin yorulmadığını soruyor. Sitem, karşı tarafa duyulan bir tür merakla karışıyor.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Dün gece Tevhîde-zârın rahm edip hâline sen

   Verdiğin ikrârdan 'aceb dönmez misin ey şûh

   1Dün gece inleyen Tevhîde'nin hâline acıyıp

   2verdiğin sözden acaba dönmez misin ey şuh?

   Mahlas beyti bir söze dayanıyor: verilmiş bir ikrar var. Gazel boyunca sorulan sorular burada tek bir talebe indiriyor kendini — sözünde dur. “Tevhîde-zâr”, şairin kendine verdiği ad: inleyen Tevhîde.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle