Serâpâ Hüsn ü Ânsın Dilsitansın Nâz-perversin

Dört bentlik şarkı sevgiliyi baştan başa güzellik, güneş ve paha biçilmez cevher olarak över; naz sanatının kaynağını sorar, onu evden bahçeye çağırır ve salınışını güneş-ay soyuyla tamamlar.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Serâpâ hüsn ü ânsın dilsitansın nâzperversin

   Civân-ı mihribânsın şuhsun nâzende dilbersin

   Nazîrin yok cihânda hüsn ile mihr-i münevversin

   Behâ olmaz sana cânâ aceb pâkîze gevhersin

   1Baştan başa güzellik ve cazibesin; gönül çalan, nazla beslenensin.

   2Şefkatli bir gençsin; cilveli, nazlı bir sevgilisin.

   3Dünyada benzerin yok; güzelliğinle aydınlık güneşsin.

   4Ey sevgili, sana paha biçilemez; ne temiz bir cevhersin.

   İlk bent sevgilinin güzelliğini tek benzetmeyle sınırlamaz; cazibe, gönül çalma, naz, şefkat, güneş ve cevher art arda gelir. Paha biçilemeyen temiz cevher, maddî değer dilini kullanıp sevgiliyi bu ölçünün dışına çıkarır.

   Bütün dörtlük yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Eyâ gülzâr-ı hüsn ü behcetin nahl-i ser-efrâzı

   Kim üstâd etti fenn-i işvede ol çeşm-i tannâzı

   Kim öğretti sana cânâ bu denlü şîve vü nâzı

   Ki dâ'im böyle nâz ile güler nâz ile söylersin

   1Ey güzellik ve sevinç bahçesinin başı dik fidanı!

   2O alımlı gözü işve sanatında kim usta etti?

   3Ey sevgili, bunca cilveyi ve nazı sana kim öğretti?

   4Çünkü hep böyle nazla güler, nazla söylersin.

   İkinci bent sevgiliyi güzellik bahçesinin başı dik fidanı yapar ve gözündeki işveyi öğrenilmiş bir sanat gibi sorgular. Kim sorusunun tekrarı cevap aramaz; nazla gülme ve söylemenin erişilmez ustalığını büyütür.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Yeter kaldın yeter ey tıfl-ı nâzım hânede tenhâ

   Yeter karışmasınlar sana gayri dâye vü lâlâ

   Biraz gel bâğa bülbül dinle seyret açıl cânâ

   Ki sen dahi henüz açılmamış bir gonce-i tersin

   1Ey nazlı yavrum, evde yalnız kaldığın yeter.

   2Dadı ile lala artık sana karışmasın.

   3Biraz bahçeye gel; bülbülü dinle, seyret ve açıl sevgili.

   4Çünkü sen de henüz açılmamış taze bir goncasın.

   Üçüncü bent sevgiliyi `tıfl-ı nâzım` diye çocukluk sözlüğüyle anıp dadı ve lala gözetiminden çıkararak bahçeye çağırır. Bu tarihsel şiir dili, korunan genç kişiyi güzellik ve aşk nesnesi yapan bakışı açıkça taşır; yorum bu erotikleştirmeyi günümüzde olağan ya da onaylanabilir bir ilişki olarak sunmaz. Bülbül, seyir ve açılmamış gonca imgeleri de aynı sorunlu gençlik-güzellik bağını sürdürür.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Hırâmın dilpesend ü cünbüşün dilhâhdır cânâ

   Hayâlinle Nedim’in kârı âh ü vâhdır cânâ

   Atan anan senin var ise mihr ü mâhtır cânâ

   Ki bir bakışta mihre bir bakışta mâha benzersin

   1Salınışın gönle hoş, hareketin gönüllerin istediğidir sevgili.

   2Senin hayalinle Nedîm'in işi ah edip inlemektir sevgili.

   3Eğer atan ve anan varsa güneş ile aydır sevgili.

   4Çünkü bir bakışta güneşe, bir bakışta aya benzersin.

   Son bent yürüyüş ve hareketi gönlün arzusu sayarken Nedîm'in payına ah ile vahı bırakır. Güneş ve ay sevgilinin anne-babası gibi düşünülür; iki ayrı bakışta iki gök ışığına benzemesi yüzün değişken parlaklığını tamamlar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle