Seyyah oldum şu âlemi gezerim

Dört dörtlük boyunca aynı cümle dönüyor: dost bulunamadı, gün akşam oldu. Şair önce âlemi ve kitabı deniyor, sonra suçu kendi özünde buluyor, sonunda dervişliği de çare listesine ekleyip yine aynı yere düşüyor.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Seyyah oldum şu âlemi gezerim

   Bir dost bulamadım gün akşam oldu

   Kendi efkârımca okur yazarım

   Bir dost bulamadım gün akşam oldu

   1Gezgin oldum, şu dünyayı dolaşırım;

   2bir dost bulamadım, gün akşam oldu.

   3Kendi düşüncemce okur yazarım;

   4bir dost bulamadım, gün akşam oldu.

   Arayış iki koldan yürüyor: yol ve kitap. Şair hem âlemi geziyor hem okuyup yazıyor, iki uğraş da aynı nakarata çarpıyor. "Gün akşam oldu" bir günün sonunu söylerken ömrün sonunu da ima ediyor. "Kendi efkârımca" okumak ise rehbersizliğin itirafı; kitabı bile yalnız açıyor.

   Bütün dörtlük yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   İki elim gitmez oldu yüzümden

   Ahettikçe yaşlar gelir gözümden

   Kusurumu gördüm kendi özümden

   Bir dost bulamadım gün akşam oldu

   1İki elim yüzümden ayrılmaz oldu;

   2âh ettikçe gözümden yaşlar gelir.

   3Kusuru kendi özümde gördüm;

   4bir dost bulamadım, gün akşam oldu.

   Dörtlük tek bir beden hareketiyle açılıyor: eller yüzden inmiyor. Ağlamayı tarif etmek yerine ağlayanın duruşu gösteriliyor. Üçüncü dize yönü çeviriyor; dostsuzluğun sebebi âlem değil, kendi özündeki kusur. Şikâyet davadan itirafa geçiyor.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Bozuk şu dünyanın temeli bozuk

   Tükendi daneler kalmadı azık

   Yazıktır şu geçen ömre yazık

   Bir dost bulamadım gün akşam oldu

   1Bozuk; şu dünyanın temeli bozuk.

   2Taneler tükendi, azık kalmadı.

   3Yazık, şu geçip giden ömre yazık;

   4bir dost bulamadım, gün akşam oldu.

   İki dize kendi sözcüğünü tekrarlayarak kuruluyor: "bozuk" başta ve sonda, "yazık" başta ve sonda. Şikâyet gerekçe aramıyor, aynı kelimeye vurup duruyor. Üçüncü dize kaynakta on hece, şiirin geri kalanı on birli; aksaklık düzeltilmedi.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Kul Himmet üstadım ummana dalam

   Gidenler gelmedi bir haber alam

   Abdal oldum şal giyindim bir zaman

   Bir dost bulamadım gün akşam oldu

   1Kul Himmet üstadım, ummana dalayım;

   2gidenler dönmedi ki bir haber alayım.

   3Bir vakit abdal oldum, şal giyindim;

   4bir dost bulamadım, gün akşam oldu.

   Mahlas dörtlüğü üç çareyi sırayla deniyor: denize dalmak, gidenlerden haber almak, abdal olup şal giyinmek. Üçü de nakarata çarpıp geri dönüyor. "Gidenler gelmedi" arayışı ölülerin tarafına taşıyor; dostun bu dünyada bulunmaması yetmemiş, öbür yakadan da haber çıkmıyor.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle