Sihâm-ı Kavs-ı Gama Biz Nişâneyüz Şimdi

Gam yayının oklarına hedef olan konuşucu, zamanın baskısı ve kısmetin savuruşuyla eski taç yerinden ayakkabı sırasına düşer; son beyitte şiir kudretiyle yeniden yükselir.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Sihâm-ı kavs-ı gama biz nişâneyüz şimdi

   Zebûn-ı kabza-i cevr-i zamâneyüz şimdi

   1Şimdi gam yayının oklarına hedefiz;

   2zamanın eziyet kabzası altında güçsüzüz.

   Gam bir yay, acılar da konuşucuyu hedef alan oklardır; zamanın eziyeti yayı tutan kabzaya dönüşür. Bu silah düzeni, kişinin hem uzaktan vurulmasını hem baskı altında güçsüz kalmasını anlatır.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Dolandırır ise kısmet bizi yemîn ü yesâr

   Esîr-i keşmekeş-i âb ü dâneyüz şimdi

   1Kısmet bizi sağa ve sola dolandırırsa,

   2şimdi su ile tane çekişmesinin esiriyiz.

   Kısmetin sağa sola çevirdiği kişi su ve tane arasındaki çekişmenin esiridir. Geçim ve nasip imgeleri, iradenin kendi yönünü belirleyemediği bir dolaşma hâlini açıklar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Misâl-i kubbe ser-halka-i tâc iken evvel

   Saf-ı ni'âle sezâ âsitâneyüz şimdi

   1Önceden kubbe gibi tacın baş halkasıyken,

   2şimdi ayakkabı sırasına uygun bir eşiğiz.

   Bir zamanlar kubbe gibi tacın en öndeki halkası olan konuşucu şimdi ayakkabıların dizildiği eşiğe düşer. Yüksek baş konumundan ayak altına iniş, talih değişimini mimari düzeylerle ölçer.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Gedâ idik nazarıñda egerçi sâbıkda

   Aceb yanıñda seniñ biz şâhâneyüz şimdi

   1Gerçi eskiden senin gözünde dilenciydik;

   2ne tuhaf, şimdi senin yanında hükümdar gibiyiz.

   Sevgilinin gözünde eskiden dilenci sayılan kişi şimdi onun yanında hükümdar gibi görünür. “Aceb” sözü bu beklenmedik değer dönüşümünü kesin bir zaferden çok şaşkınlıkla kaydeder.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Nedir bu şi'r-i latîf ü nedir bu nazm-ı zarîf

   Bu fende gerçi ki Fâzıl yegâneyüz şimdi

   1Bu güzel şiir, bu zarif nazım da nedir!

   2Ey Fâzıl, şimdi bu sanatta gerçekten eşsiziz.

   Makta şiirin güzelliğini ve nazmın zarafetini soru ünlemleriyle över. Fâzıl dış dünyadaki düşüşün karşısına sanat alanındaki eşsizliğini koyarak öz değerini şiirle geri kurar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle