Târîh-i Vefât (T70)

Safiyye sözcüğüyle kapanan üç beyitlik vefat tarihi, ölümü tâun kadehi, şehadet neşesi ve ebedî yurt imgeleriyle anlatır.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Tahammül itmeyüp ol mest-i ‘işmet

   Humâr-ı dehre verdi rûyı soldı

   1İffet sarhoşu olan o kişi dayanamayarak,

   2dünyanın mahmurluğuna yüz verdi; yüzü soldu.

   Ölen kişi önce bir sıfatla anılır: “mest-i ‘işmet”, iffetin sarhoşu. Sarhoşluk imgesi ikinci dizede karşılığını bulur; “humâr” içkiden sonraki ağırlıktır ve burada dünyanın kendisine yüklenir. Yüzün solması bu mahmurluğun görünen işaretidir; beyit ölümü bir çöküş değil, dayanamayıp verilen bir yüz gibi çizer.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Olup zehr-âba nûş-ı câm-ı tâ‘ûn

   Şehâdet neş’esine vâsıl oldı

   1Tâun kadehinin zehirli suyunu içerek,

   2şehitlik neşesine ulaştı.

   İkinci beyit içme zincirini sürdürür ama kadehi değiştirir: elde tutulan “câm-ı tâ‘ûn”, vebanın kadehidir ve içindeki “zehr-âb”dır. Yudumun vardığı yer ise ceza değil “şehâdet neş’esi”dir. Hastalıkla gelen ölüm böylece içki meclisinin diliyle bir yükselişe çevrilmiş olur.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Didiler kudsiyân-ı ‘arş târîh

   Safiyye ide melce’ dâr-ı huldı

   1Arşın kutsal sakinleri tarihi söylediler:

   2Safiyye ebedîlik yurdunu sığınak edinsin.

   Kapanışta tarihi söyleyen ses yeryüzünden ayrılır: “kudsiyân-ı ‘arş”, arşın kutsal sakinleridir ve söz onların ağzından gelir; kronogram bir hesap işlemi değil duyulmuş bir haber olur. Son dize dileği yer üzerinden kurar, çünkü “melce’” sığınak demektir ve istenen şey Safiyye'nin “dâr-ı huld”u sığınak edinmesidir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle