Terk eyledi cihānı ĥayfā ki Şeyħ Fāżıl

Şeyh Fâzıl'ın ibadetle geçen ömrü, Gülşenî dergâhındaki irşadı ve bir yakınının dönüşünde öğrendiği ölümü 1175'te anılır.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Terk eyledi cihānı ĥayfā ki Şeyħ Fāżıl

   ŦāǾatla geçdi Ǿömri olmazdı gice nāim

   1Yazık, Şeyh Fâzıl dünyayı bıraktı;

   2ömrü ibadetle geçti, geceleri uyumazdı.

   Şeyh Fâzıl'ın dünyayı terk edişi hayıflanmayla duyurulur; ömrünün ibadetle geçmesi ve geceleri uyumaması, manevî gayretin sürekliliğini bedensel uyanıklıkla gösterir. Gece uykusundan vazgeçiş, ibadetin zamanı bütün ömre yaydığını anlatır.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Tekmįl ile ŧarįķi dergāh-ı Gülşenįde

   İrşād-ı sālik ile oldı cihānda ķāim

   1Gülşenî dergâhında yolu tamamlayıp,

   2manevî yolcuları irşat ederek dünyada ayakta kaldı.

   Gülşenî dergâhında yolu tamamlayan şeyh, manevî yolcuları irşat ederek dünyadaki yerini sürdürür. Kişisel kemale erişme topluluğa aktarılan rehberliğe dönüşür; ‘kâim olmak’ onun hizmet yoluyla ayakta tuttuğu manevî konumu belirtir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Çok mürde-diller iĥyā itmişdi çün Mesįĥā

   Her biri oldı ĥālā źikr-i Ħudāda dā’im

   1Mesih gibi birçok ölü gönlü diriltmişti;

   2şimdi her biri Tanrı'yı anmayı sürdürüyor.

   Mesih benzetmesi, şeyhin birçok ‘ölü gönlü’ diriltmesini anlatır; burada diriliş mecazî ve manevîdir. Onun irşatıyla canlananların Tanrı'yı anmayı hâlâ sürdürmesi, şeyhin etkisini ölümünden sonra devam eden zikir pratiğinde görünür kılar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Bir nūr-ı Ǿaynı geldi seyyāh idi cihānda

   Mātemde gördi cümle mevtini oldı Ǿālim

   1Dünyayı gezen bir göz nuru geri geldi;

   2herkesi matemde görünce ölümünü öğrendi.

   Dünyada seyyah olan bir ‘göz nuru’ geri geldiğinde herkesi matem içinde görür ve şeyhin ölümünü öğrenir. Haber doğrudan bildirilmez; topluluğun ortak yas görüntüsü olayı açıklar ve uzaktaki yakını kaybın içine çeker.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Bir āh ile didi kim şād ola rūĥı yā Rab

   Gül-zār-ı Ǿadne oldı Fāżıl Efendi Ǿāzim

   1Bir ahla, “ey Tanrım, ruhu sevinsin” dedi;

   2Fâzıl Efendi Adn'ın gül bahçesine yöneldi.

   Seyyah bir ahla şeyhin ruhunun sevinmesini diler; Fâzıl Efendi'nin Adn gül bahçesine yöneldiği cümlesi bu duaya cennet mekânı kazandırır. Matemle başlayan haber, ölen kişi için sevinç ve gül bahçesi beklentisiyle kapanır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle