Terk-i cihān eyleyüp eyledi Ǿazm-i beķā

Edirne Ağası ve Yeniçeri Ocağı kethüdası Muhammed Ağa'nın ölümü, güzel ahlakı ve Adn cenneti duasıyla 1172'de anılır.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Terk-i cihān eyleyüp eyledi Ǿazm-i beķā

   Edirnenüñ Aġası kendi Çelebi Aġa

   1Dünyayı bırakıp kalıcılık yurduna yöneldi,

   2Edirne'nin ağası Çelebi Ağa.

   Çelebi Ağa'nın dünyayı bırakıp kalıcılığa yönelmesi ilk dizede ölümü bildirir; ikinci dize onun Edirne ağası olduğunu açıklar. Fiil ile özne iki dizeye yayıldığı için makam, ölüm haberinden sonra tanınan kişinin dünyadaki kimliği olarak gelir.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Bezm-i cihān içre ol Ǿizz ü saǾādet ile

   Yeñiçeri ocaġına olmışıdı ketħüdā

   1Dünya meclisinde şeref ve mutlulukla,

   2Yeniçeri Ocağı'na kethüda olmuştu.

   Dünya meclisindeki şeref ve mutluluk, Yeniçeri Ocağı kethüdalığıyla somut bir göreve bağlanır. Beyit, Edirne ağalığına ek olarak askerî-idarî geçmişi kaydeder; kişinin toplumsal konumu tek unvandan oluşmaz.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Miŝli bulunmaz anuñ aĥsen-i aħlāk ile

   Cennet-i aǾlā aña mesken-i aǾlā ola

   1Güzel ahlakıyla onun benzeri bulunmaz;

   2yüce cennet ona yüce bir mesken olsun.

   Çelebi Ağa'nın benzersizliği makamlarından değil ‘en güzel ahlâk’ sahibi oluşundan türetilir. Bu ahlâkî övgü, yüce cennetin ona yüce bir mesken olması duasına gerekçe hazırlar; dünyadaki saygınlık öte dünya dileğine dönüşür.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Düşdi aña bir duǾā cevherį tārįħ ile

   Menzilini dār-ı Ǿadn ide Muĥammed Aġa

   1Noktalı harfli tarihle ona bir dua düştü:

   2Muhammed Ağa'nın menzilini Adn yurdu eylesin.

   Noktalı harflerle kurulan tarih bir dua olarak sunulur ve kişinin adını Muhammed Ağa diye açıklar. Dünyevî Edirne ve ocak makamlarının karşısına Adn yurdunda kalıcı menzil konur; ‘mekân’ zinciri böylece geçici görevden ebedî barınağa ulaşır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle