Yanar Sînemde Aşk Nârı Ne Âteştir Neden Bilmem

Âşık Ömer göğsündeki aşk ateşinin, vefasız sevgilinin dik başlılığının ve karmakarışık murat defterinin nedenini sorar. Rahat bulamaz; uyumsuz bahtla ve felekle süren çekişmesini açıklayamaz.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Yanar sînemde aşk nârı ne âteştir neden bilmem

   Bana hâil bu devvâr-ı mukarnestir neden bilmem

   1Göğsümde aşk ateşi yanar; nasıl bir ateştir, nedenini bilmem;

   2bu dönen “mukarnes” bana engeldir, nedenini bilmem.

   İlk ateş açıkça aşkın iç yakıcılığıdır. İkinci dizedeki devvâr ve mukarnes bağı kaynakta kapalıdır; belirli bir nesne uydurulmaz, yalnız dönen engel görünür yüzeyiyle korunur.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Acep bülbülleyin zârım firâkım çoktur efkârım

   Benim ol bîvefâ yârim ne serkeştir neden bilmem

   1Bülbül gibi inliyorum; ayrılığım ve düşüncem çok;

   2benim vefasız sevgilim niçin böyle dik başlı, bilmem.

   Bülbül sesi yoğun hicran ve efkârın dışa vurumudur. Sevgilinin serkeşliği sebebi bilinmeyen ikinci ateş gibi sunulur; âşık davranışı tanımlar ama nedenini çözemaz.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Kim attı yârı ağyârı dahi nâmûs ile ârı

   Murâdım defteri bârî müşevveştir neden bilmem

   1Sevgiliyi, rakibi, namus ile arı kim birbirine kattı?

   2Murat defterim neden karmakarışık, bilmem.

   Aşk ilişkisi yalnız iki kişiden ibaret değildir; rakip ve toplumsal onur da deftere girer. Muratların yazıldığı sayfanın karışması, hedef ve değerlerin birbirine dolaştığını anlatır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Göz uykudan değil bîdar görünmez devlet-i dîdâr

   Acep bu baht-ı nâhemvâr bana eştir neden bilmem

   1Gözüm uykudan uyanık değil; sevgiliyi görme devleti görünmüyor;

   2bu uyumsuz talih neden bana eş olmuş, bilmem.

   Uyanıklık eksikliği ile didar talihinin görünmemesi birbirini besler. Baht “nâhemvâr”, yani düz olmayan eş olur; şair kaderin neden sürekli yanında durduğunu anlayamaz.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Enîs-i mihnet ü derdem ki yoktur râhatım bir dem

   Ömer bu çarh ile herdem keşâkeştir neden bilmem

   1Sıkıntı ve derdin yoldaşıyım, bir an rahatım yok;

   2Ömer, bu felekle neden her an çekişiyorum, bilmem.

   Mahlas beyti bütün soruları kozmik çatışmaya bağlar. Dert sürekli arkadaş, felek sürekli rakiptir; “neden bilmem” tekrarı açıklamasız acının çözülemediğini kabul eder.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle