Yârin âşıkları ile ülfeti pek güçtür güç

Her beyit “pek güçtür güç” diye bitiyor — bir yorgunluk ifadesinin tekrarı. Leylâ Hanım kıskançlığı şikâyet değil, dayanılmaz bir gündelik yük olarak anlatıyor.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Yârin âşıkları ile ülfeti pek güçtür güç

   O peri vahşidir unsiyyeti pek güçtür güç

   1Sevgilinin öteki âşıklarıyla samimiyeti çok güç, çok;

   2o peri ürkektir, onunla yakınlık kurmak çok güç.

   Redif iki kez “güç” diyerek kendi kendini pekiştiriyor — konuşma dilindeki yorgun tekrarı. Sevgili “vahşi peri” yani evcilleşmeyen bir varlık; yakınlık kurmanın imkânsızlığı doğasına yazılmış.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Sakın aldanma gönül vâ'd-i visâl-i yâre

   Sonra derd ü elem ü mihneti pek güçtür güç

   1Gönül, sevgilinin kavuşma vaadine aldanma;

   2sonrasının derdi, acısı, sıkıntısı çok güç.

   Kendi gönlüne verilen bir öğüt. Uyarı geleceğe dönük ve tecrübeye dayanıyor: tehlikeli olan vaat değil, vaadin tutulmaması. “Vâ'd-i visâl” yani kavuşma sözü, divan şiirinde neredeyse hiç gerçekleşmez; Leylâ Hanım bunu bir kural olarak biliyor ve gönlünü buna göre uyarıyor.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Beni âfv eyle eğer meclise girdiyse rakip

   Çekemem doğrusu bu sıkleti pek güçtür güç

   1Meclise rakip girdiyse beni bağışla;

   2doğrusu bu ağırlığı çekemem, çok güç.

   Gazelin en gündelik beyti: “çekemem doğrusu” tam bir konuşma cümlesi. Şair meclisi terk etmek için izin istiyor — kıskançlık bir trajedi değil, katlanılamayan bir sosyal durum.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Ders-i aşkı açalım dersini vaiz kapasın

   Zâhidin bârid olur sohbeti pek güçtür güç

   1Aşk dersini açalım, vaiz dersini kapasın;

   2zahidin sohbeti soğuk olur, çok güç.

   İki ders karşı karşıya: aşk ve vaaz. “Bârid” yani soğuk sözcüğü zahidin sohbetini bir sıcaklık meselesine indiriyor — itiraz teolojik değil, tam anlamıyla estetik.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Sohbeti yâr ile de pekçe uzatma Leylâ

   O peri vahşidir ünsiyyeti pek güçtür güç

   1Leylâ, sevgiliyle de sohbeti pek uzatma;

   2o peri ürkektir, onunla yakınlık çok güç.

   Mahlas beyti ikinci dizeyi neredeyse birebir tekrarlayarak kapanıyor. Ama öğüt değişmiş: baştaki uyarı rakibe dairken, sonda sevgiliye yaklaşmamak üzerine. Şair mesafeyi kendi eliyle koruyor.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle