Yine dil bir şîvekâra olmak ister âşinâ

Gönül yeniden cilveli bir güzele yaklaşmak ister; pervane, Elest, Ferhat ve yıldız imgeleri bu yönelişin hem eski hem tehlikeli olduğunu gösterir.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Yine dil bir şîvekâra olmak ister âşinâ

   Sanki bir pervâne nâre olmak ister âşinâ

   1Gönül yine cilveli bir sevgiliyle tanışmak istiyor.

   2Sanki bir pervane ateşle tanışmak istiyor.

   Dil yeniden bir şîvekâra âşinâ olmayı isterken arzu, geçmiş yaralara rağmen tazelenir. Pervânenin nâra yakınlaşması bu tanışmanın bedelini gösterir; gönlün aradığı yakınlık aynı anda ışığa çekiliş ve yanma tehlikesidir.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Âşinâ-yi tâ Elest’im yâre lâkin ma’nide

   Şimdi gönlüm âşikâre olmak ister âşinâ

   1Elest’ten beri sevgiliye manen aşinayım;

   2şimdi gönlüm onunla açıkça tanışmak istiyor.

   Tâ Elest’ten gelen âşinâlık, sevgiliyle ilişkinin görünür zamandan önce ma’nide kurulduğunu söyler. Şimdi ve âşikâre kelimeleri bu gizli bağı dünyada açığa çıkarma isteğini taşır; ezelî tanışıklık henüz fiilî kavuşma anlamına gelmez.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Âsitânında görüp men âşıkı demiş rakîp

   Görün ol bîçâre yâre olmak ister âşinâ

   1Rakip, beni sevgilinin eşiğinde görünce şöyle demiş:

   2“Bakın, bu biçare sevgiliyle tanışmak istiyor.”

   Rakip, âşığı âsitânda görür ve sözünü kalabalığa “görün” diye duyurur. Bîçârenin yâre âşinâ olma arzusu böylece mahrem bir istek olmaktan çıkar, rakibin alaycı teşhirine dönüşür; eşik hem umut hem aşağılanma yeridir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Ol leb-i şîrîne Ferhâd’ım deyenler iptidâ

   El sunup bir kûhsâre olmak ister âşinâ

   1O tatlı dudağın Ferhat’ı olduğunu söyleyenler, önce

   2bir dağa el uzatıp onunla aşina olmak ister.

   Leb-i şîrîn Ferhâd hikâyesini çağırırken “Ferhâd’ım” diyenlerin sınavı bir kûhsâre el uzatmaktır. Tatlı dudağa yaklaşma iddiası, dağı delmeye benzeyen ağır işe bağlanır; sözle âşıklık ilanı emek verilmeden geçerli sayılmaz.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Bu Ömer hercâi cânân olduğuyçün dilrübâ

   Kişiye tâbi sitâre olm[ak i]ster âşinâ

   1“Bu Ömer hercai canan olduğu için dilruba...” yüzeyinde özne bağı kapalıdır.

   2Kişiye bağlı yıldız “olm[ak i]ster”; lacuna kesin özne kurmaya izin vermez.

   “Bu Ömer”, “hercâi cânân” ve “dilrübâ” arasındaki özne bağı ilk dizede kapalı kalır. İkinci dizedeki kişiye tâbi sitâre ile olm[ak i]ster lacunası da yönü tamamlamaz; kader yıldızı ve sevgili ilişkisi bir ihtimal alanı açar, kesin kişi ataması yapmaz.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle