Yok Dergehüñe Lâyık u Şâyeste Hediyye

Şair, seslendiği kapıya yaraşır bir armağan bulunmadığını söyleyip yerine kendi çılgın gönül kuşunu sunar; onu lütuf kapısına asıp akşam sabah öttüreceğini bildirir.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Yok dergehüñe lāyıķ u şāyeste hediyye

   Mürġ-ı dil-i şūrįdemüz ammā ki nažarda

   1Senin kapına layık ve yaraşır bir hediye yok;

   2ama görünürdeki, bizim çılgın gönül kuşumuzdur.

   Beyit armağanla değil armağanın yokluğuyla açılır; ‘lâyık u şâyeste’ ikilemesi bu eksikliği bir kusur değil, seslenilen kapının yüceliğinin ölçüsü yapar. İkinci dizedeki ‘ammâ ki nazarda’ boşluğu doldurur: sunulacak şey elde tutulan bir nesne değil, bakışın önünde duran ‘mürg-ı dil’, yani çılgın gönlün kuşudur. Dizeler bu kuşun neye benzediğini ya da neyin içinde durduğunu söylemez.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Āvįze idüp dergeh-i lûŧf u keremüñde

   Dil bülbülini söyledirüz şām u seĥerde

   1Onu lütuf ve cömertlik kapına asıp

   2gönül bülbülünü akşam sabah konuştururuz.

   İkinci beyit sunuyu asma hareketiyle kalıcılaştırır: ‘âvîze idüp’ gönül kuşunu lütuf ve kerem kapısında asılı bırakır. Ardından kuşun adı değişir ve bülbüle dönüşür; ‘şâm u seher’ ötüşü bütün güne yayar. Böylece bir kerelik hediye, sabah akşam yinelenen bir övgü sesine çevrilmiş olur.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle