Zübde-i şehzādegān sulŧān Muĥammed śad dirįġ

Şehzade Sultan Muhammed'in ölümü, cennet ırmaklarına yönelen bir yolculuk ve saltanat bahçesinden kopan gül imgesiyle 1170'te tarihlenir.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Zübde-i şehzādegān sulŧān Muĥammed śad dirįġ

   Terk-i tāc u taħt-ile źevķin cihān ezhārınuñ

   1Şehzadelerin seçkini Sultan Muhammed'e yüz kere yazık;

   2tacı, tahtı ve dünya çiçeklerinin zevkini bıraktı.

   Şehzadelerin seçkini sayılan Sultan Muhammed’in ölümü, taç ve tahtla birlikte dünya çiçeklerinden alınan zevkin de bırakılmasıdır. ‘Yüz kere yazık’ nidası hanedan unvanlarını bir övünç listesinden çıkarıp kaybın ağırlığını duyuran yas sözlerine dönüştürür.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   ǾAzm idince Ǿadne mātem eyledi ehl-i cihān

   Eyleye yā Rab śafāsın ol Behişt enhārınuñ

   1Adn cennetine yönelince dünya halkı yas tuttu;

   2ey Tanrı, ona cennet ırmaklarının huzurunu tattır.

   Şehzadenin Adn cennetine yönelişi dünyada toplu matem doğurur; iki mekân zıt duygularla ayrılır. Dünya halkı yas tutarken konuşucu cennet ırmaklarının ona safa vermesini diler ve ölümü yok oluş yerine huzurlu bir menzile geçiş olarak kurar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Devletin rükn-i rükni idi ĥüsn-i ħulķ ile

   Māili erkān-ı devlet idiler eŧrāfınuñ

   1Güzel ahlakıyla devletin temel direğiydi;

   2devlet erkânı onun çevresine yönelirdi.

   Güzel ahlak Sultan Muhammed’i devletin ‘direğinin direği’ yapan temel niteliktir. Devlet erkânının onun çevresine yönelmesi, bu ahlak övgüsünü soyut bırakmaz; siyasi merkezin ve seçkinlerin ona duyduğu yakınlıkla kamusal bir konuma bağlar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Medd-i āh ile Nažįrā didiler tārįħini

   Biñ gül-i zįbāsı buydı salŧanat gül-zārınuñ

   1Ey Nazîr, uzun bir ah çekerek tarihini söylediler:

   2saltanat gül bahçesinin bin güzel gülü içinde buydu.

   Tarih söylenirken uzatılan ah, ebced hesabını işitenlerin yas sesine dönüştürür. Şehzade saltanat bahçesindeki bin güzel gül içinde işaret edilen özel gül olarak anılır; sayı bolluğu onun seçkinliğini azaltmaz, daha görünür kılar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle