Âşığım gümüş bedenine, kurban olduğum

Şair gümüş bedenli sevgilinin saç tuzağına düşen gönlünü kuşa benzetir. Onun bakışı, sözü, yürüyüşü ve giysisi karşısında hayranlığını dile getirir; fitnecilerin arayı bozmasından korkar. Rakibin kavuşma meclisine erişmemesini isteyen Âşık Ömer, sevgiliye ulaşmadan hasretle ölmek istemez.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Âşıkım sen sîm endâmına kurbân olduğum

   Bu da bir başka tama’ı hâme kurbân olduğum

   1Gümüş bedenine âşığım, kurban olduğum.

   2Kalemin başka bir isteği de budur, kurban olduğum.

   Gümüş beden parlaklık ve zarafeti birleştirir. Kalemin başka isteği sözü, şiirin de âşığın bedeni gibi sevgiliye yöneldiğini gösterir; yazmak arzunun ikinci taşıyıcısı olur.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Mürg-i dil bekler görüp bend oldu dâm-ı zülfüne

   Dâneye meyl etti düştü dâme kurbân olduğum

   1Gönül kuşu görüp saçının tuzağına bağlandı.

   2Taneye yöneldi, tuzağa düştü, kurban olduğum.

   Gönül kuşu saç tuzağını görmesine rağmen taneye yönelir. Düşüş bilgisizlikten değil çekimin karşı konulmazlığından doğar; kuş kendi isteğiyle esarete girer.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Uğramış var ise çeşm-i gamze-i tâtârına

   Ezilüp kand-i mükerrer kef çeker güftârına

   1Tatar bakışlı gamze gözüne uğrayan varsa,

   2Kat kat arıtılmış şeker bile ezilip sözlerinin önünde köpük olur.

   Gamze Tatar savaşçısı gibi yaralayıcıdır, söz ise şekerden üstündür. Bakışın şiddetiyle konuşmanın tatlılığı aynı sevgilide birleşerek hem korku hem hayranlık üretir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Serv-i kad nice salınsun yârimin reftârına

   Her ne renk giysen eğer ol câme kurbân olduğum

   1Servi boy, sevgilimin yürüyüşü yanında nasıl salınsın?

   2Hangi renkte giysi giyersen ona kurban olduğum.

   Servi bile sevgilinin yürüyüşüyle yarışamaz. Giysinin her rengi ayrı ayrı övgüye değer sayılır; güzellik belirli süse değil bedene ve harekete aittir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Baş açık bir âşık-ı dîvânenim pür iştiyâk

   Korkarım aramızı mâbeyn eder ehl-i nifâk

   1Başı açık, istekle dolu divane bir âşığım.

   2Fitne ehlinin aramızı açmasından korkarım.

   Başı açık divanelik toplumsal ölçülerin terk edildiğini gösterir. Asıl korku sevgili değil, araya nifak sokacak kişilerdir; aşkın dış tehdidi dedikodu ve fitnedir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
6. 6

   Eylesen lûtfen nolur cânâ derûnî ittifâk

   Gâh göndermiş mahabbet nâme kurbân olduğum

   1Ey sevgilim, lütfedip içten bir birlik kursan ne olur?

   2Ara sıra bir sevgi mektubu göndersen, kurban olduğum.

   İstenen içten birlik büyük bir talep gibi sunulmaz; arada bir gönderilecek mektup bile yeter. Yazılı haber, uzaklığın içinde ilişkinin sürdüğünü kanıtlayacak küçük bir lütuftur.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
7. 7

   Zerrece lûtfun umarken bu dil-i şeydâ garîb

   Ana derd ü mihnet ü hecrü firâk olur nasîb

   1Bu çılgın garip gönül zerre kadar lütuf umarken,

   2Payına dert, sıkıntı, ayrılık ve uzaklık düşer.

   Gönül zerre kadar lütuf beklerken dört ayrı acı payına düşer. Sıralama, beklentinin küçüklüğü ile karşılığındaki yoksunluğun büyüklüğü arasındaki adaletsizliği görünür kılar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
8. 8

   Bir gece bezm-i visâlin istemiş tenhâ rakîb

   İrmesün ol rû siyeh akşame kurbân olduğum

   1Kara yüzlü rakip bir gece yalnız kavuşma meclisi istemiş.

   2O akşama erişmesin, kurban olduğum.

   Rakibin yalnız kavuşma meclisi istemesi kıskançlığı doruğa çıkarır. Âşık onun akşama erişmemesini dileyerek sevgili üzerindeki rekabeti zamanın akışına bile müdahale eden bedduaya çevirir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
9. 9

   Olmuş iken ben o gamzen oklarından zahminâk

   Eylemek lâyık mıdır tîg-i gamınla sîneçâk

   1Gamze oklarınla zaten yaralanmışken,

   2Gam kılıcıyla göğsümü yarmak uygun mudur?

   Gamze oklarıyla zaten yaralı göğse gam kılıcı vurmak gereksiz zulümdür. Sevgiliye yöneltilen uygun mudur sorusu, merhameti ahlaki bir ölçü olarak hatırlatır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
10. 10

    İrmeden vaslına Âşık Ömer’i etme helâk

    Koma hasret gitmesün bayrâme kurbân olduğum

    1Âşık Ömer’i kavuşmadan öldürme.

    2Hasretle bırakma, bayrama ulaşmadan gitmesin, kurban olduğum.

    Mahlas beyti ölümün kendisinden çok kavuşmadan önce gelmesine itiraz eder. Bayram kavuşma günüdür; Âşık Ömer hasret içinde bırakılmadan o güne erişmek ister.

    ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle