Bir söz dedi cânân ki kerâmet var içinde

Sevgilinin bir sözünden meyhanenin içine, üç çifte kayıktan Göksu’ya uzanan; İstanbul’un gündelik eğlence coğrafyasını beş beyitte dolaşan ve her beyti aynı redifle kapatan gazel.

1. 1

   Bir söz dedi cânân ki kerâmet var içinde

   Dün geceye dâir bir işâret var içinde

   Günümüz Türkçesi +

   1Sevgili öyle bir söz söyledi ki içinde keramet var.

   2Dün geceye dair bir işaret var içinde.

   Beyit yorumu +

   ‘Kerâmet’ sözü velilere ait bir güçtür; burada bir imada saklanıyor. Sevgilinin ağzından çıkan tek cümle, dün geceyi bildiğini sezdirdiği için âşığı hem sevindiriyor hem açığa düşürüyor.

2. 2

   Meyhâne mukassî görünür taşradan amma

   Bir başka ferah başka letâfet var içinde

   Günümüz Türkçesi +

   1Meyhane dışarıdan sıkıntılı görünür ama

   2içinde başka bir ferahlık, başka bir incelik var.

   Beyit yorumu +

   Beyit meyhaneyi savunurken kapının iki yanını ayırıyor: dışarıdan bakan sıkıntı görür, içeri giren genişlik bulur. Hüküm vermek için eşiği geçmek gerekiyor.

3. 3

   Eyvah o üç çifte kayık aldı karârım

   Şarkı okuyup geçdi bir âfet var içinde

   Günümüz Türkçesi +

   1Eyvah, o üç çifte kayık kararımı elimden aldı.

   2İçinde bir afet şarkı söyleyerek geçti.

   Beyit yorumu +

   Üç çifte kayık 18. yüzyıl Boğaziçi’nin en hızlı ve en gösterişli teknesi. Güzel bir anda geçip gidiyor; şairin elinde kalan tek şey, geçerken duyduğu şarkı.

4. 4

   Olmakda derûnunda hevâ âteş-i sûzân

   Nâyin diyebilmem ki ne hâlet var içinde

   Günümüz Türkçesi +

   1Neyin içinde yakıcı bir ateş, bir hava dolaşıyor.

   2Ne hâl var içinde, söyleyemiyorum.

   Beyit yorumu +

   Ney içi boş bir kamıştır; içinden geçen hava sesi üretir. Nedîm bu boşluğu ateşe çevirip enstrümanı bir dert sahibine dönüştürüyor, sonra o derdi adlandırmaktan vazgeçiyor.

5. 5

   Ey şûh Nedîmâ ile bir seyrin işitdik

   Tenhâca varup Göksu’ya işret var içinde

   Günümüz Türkçesi +

   1Ey şuh, senin Nedîmâ ile bir gezintini duyduk.

   2Tenhaca Göksu’ya varmışsınız, içinde içki âlemi var.

   Beyit yorumu +

   Şair kendi adını dedikodunun içinde anıyor ve haberi başkasından duymuş gibi aktarıyor. Göksu adı verilince gazel, hayali bir bahçeden Anadolu yakasındaki gerçek bir mesireye taşınıyor.