Bir söz dedi cânân ki kerâmet var içinde

Sevgilinin bir sözünden meyhanenin içine, üç çifte kayıktan Göksu’ya uzanan; İstanbul’un gündelik eğlence coğrafyasını beş beyitte dolaşan ve her beyti aynı redifle kapatan gazel.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Bir söz dedi cânân ki kerâmet var içinde

   Dün geceye dâir bir işâret var içinde

   1Sevgili öyle bir söz söyledi ki içinde keramet var.

   2Dün geceye dair bir işaret var içinde.

   ‘Kerâmet’ sözü velilere ait bir güçtür; burada bir imada saklanıyor. Sevgilinin ağzından çıkan tek cümle, dün geceyi bildiğini sezdirdiği için âşığı hem sevindiriyor hem açığa düşürüyor.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Meyhâne mukassî görünür taşradan amma

   Bir başka ferah başka letâfet var içinde

   1Meyhane dışarıdan sıkıntılı görünür ama

   2içinde başka bir ferahlık, başka bir incelik var.

   Beyit meyhaneyi savunurken kapının iki yanını ayırıyor: dışarıdan bakan sıkıntı görür, içeri giren genişlik bulur. Hüküm vermek için eşiği geçmek gerekiyor.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Eyvah o üç çifte kayık aldı karârım

   Şarkı okuyup geçdi bir âfet var içinde

   1Eyvah, o üç çifte kayık kararımı elimden aldı.

   2İçinde bir afet şarkı söyleyerek geçti.

   Üç çifte kayık 18. yüzyıl Boğaziçi’nin en hızlı ve en gösterişli teknesi. Güzel bir anda geçip gidiyor; şairin elinde kalan tek şey, geçerken duyduğu şarkı.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Olmakda derûnunda hevâ âteş-i sûzân

   Nâyin diyebilmem ki ne hâlet var içinde

   1Neyin içinde yakıcı bir ateş, bir hava dolaşıyor.

   2Ne hâl var içinde, söyleyemiyorum.

   Ney içi boş bir kamıştır; içinden geçen hava sesi üretir. Nedîm bu boşluğu ateşe çevirip enstrümanı bir dert sahibine dönüştürüyor, sonra o derdi adlandırmaktan vazgeçiyor.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Ey şûh Nedîmâ ile bir seyrin işitdik

   Tenhâca varup Göksu’ya işret var içinde

   1Ey şuh, senin Nedîmâ ile bir gezintini duyduk.

   2Tenhaca Göksu’ya varmışsınız, içinde içki âlemi var.

   Şair kendi adını dedikodunun içinde anıyor ve haberi başkasından duymuş gibi aktarıyor. Göksu adı verilince gazel, hayali bir bahçeden Anadolu yakasındaki gerçek bir mesireye taşınıyor.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle