Gel beni ağlatma şahım

Dört dörtlük ve tek bir söz: kul olayım. Her dörtlük başka bir benzetmeyle başlar, aynı teklifle biter — nefesin tekrar düzeni, cemde okunmak üzere kurulmuş.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Gel beni ağlatma şahım

   Ben sana kullar olayım

   Gel bana ceylân bakışlım

   Ben sana kullar olayım

   1Gel, beni ağlatma şahım;

   2ben sana kul olayım.

   3Gel bana, ceylan bakışlım;

   4ben sana kul olayım.

   Nakarat baştan kuruluyor ve dörtlüğün yarısını kaplıyor. “Şah” hem sevgili hem mürşit hem Ali olabilir; nefeslerde bu belirsizlik bir kusur değil, kasıtlı bir açıklık.

   Bütün dörtlük yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Bir gonce bülbülün idim

   Geldim dalında ötmeye

   Şanına ağlatma düşmez

   Ben sana kullar olayım

   1Bir goncanın bülbülüydüm,

   2dalında ötmeye geldim.

   3Ağlatmak şanına yakışmaz;

   4ben sana kul olayım.

   Üçüncü dize bir tür nazik itiraz: ağlatmak sana yakışmaz. Kul, efendisine onun kendi itibarını hatırlatarak sesleniyor — yalvarışın içine yerleştirilmiş ince bir baskı.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Açtım zülfüm telinden

   Zülüfün ucu Mah gibi

   Kesip te yabana atma

   Ben sana kullar olayım

   1Saçının telinden açtım;

   2zülfünün ucu ay gibi.

   3Kesip de yabana atma;

   4ben sana kul olayım.

   Saç, klasik şiirde âşığı bağlayan iptir. Burada kesilmesinden korkuluyor: bağ koparsa bağlı olan da düşer. İstenen şey serbest bırakılmak değil, bağlı kalmak.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Nesimî can nesimi

   Derdime bir çâre kıl

   Ezelden seni sevdim

   Ben sana kullar olayım

   1Nesîmî, can nesîmi;

   2derdime bir çare bul.

   3Seni ezelden beri sevdim;

   4ben sana kul olayım.

   Mahlas dörtlüğünde bir kelime oyunu var: “Nesîmî” hem şairin adı hem “nesîm” yani hafif rüzgâr. Üçüncü dize sevgiyi zamanın başına taşıyor — ezelden beri süren bir bağ, kulluğu bir seçim değil bir durum yapıyor.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle