Gene bahar geldi bülbül sesinden
Baştan sona yaylalara sorulmuş dört dörtlük. Sorular masum görünür — süslendin mi, uslandın mı — ama hepsi aynı yere varır: sen beni gördün mü?
Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.
- 1
Gene bahar geldi bülbül sesinden
verip seslerdin mi yaylalar
Çevre yanın lâle sünbül bürümüş
Gelin olup süslendi mi yaylalar
1Bülbül sesinden yine bahar geldi;
2ses verip seslenir miydin, yaylalar?
3Çevreni lale sümbül kaplamış;
4gelin olup süslendin mi, yaylalar?
- 2
Yedi veren bağlar nasıl düzenmiş
Darı, çiçek bezenmiş
Yoktarı var eyleyen ne hoş özenmiş
Boynun eğip dostlandın mı yaylalar
1Yediveren bağlar nasıl düzenlenmiş,
2darı ve çiçek renk renk bezenmiş.
3Yoku var eden ne güzel özenmiş;
4boyun eğip dost oldun mu, yaylalar?
Üçüncü dize doğa tasvirinden yaratıcıya geçiyor: “yoktarı var eyleyen”. Manzaranın güzelliği bir işçilik olarak görülüyor ve övgü manzaraya değil, onu yapana gidiyor.
- 3
Göz yaşlarım sel olmuş ta çağlıyor
Kömür gözlüm karaları bağlıyor
Bülbül gelmiş gül dalında ağlıyor
Deli idin uslandın mı yaylalar
1Gözyaşlarım sel olmuş çağlıyor;
2kömür gözlüm karalar bağlıyor.
3Bülbül gelmiş gül dalında ağlıyor;
4deliydin, uslandın mı yaylalar?
İki dörtlük süren güzellik burada yerini yasa bırakıyor. “Deli idin uslandın mı” sorusu yaylaya sorulmuş gibi görünse de asıl muhatabı şairin kendisi olabilir — coşkunun bitip bitmediği sorusu.
- 4
Ben de senin gibi ersem murada
Neyleyim ki elimde yok irade
Ruhsatî'yim yüklerim kirada
Beni görüp yaslarıdın mı yaylalar
1Ben de senin gibi murada ersem;
2ne yapayım ki elimde irade yok.
3Ruhsatî'yim, gam yüklerim kirada;
4beni görüp yaslanır mıydın, yaylalar?
Mahlas dörtlüğü kıyası açıkça kuruyor: yayla murada ermiş, şair ermemiş. “Gam yüklerim kirada” — dert bile kendine ait değil, kiralık bir yük gibi taşınıyor. Son soru bütün şiirin gerçek sorusu: beni gördün mü?
Metnin kaynağı
Türkçe Vikikaynak'taki 144664 numaralı sürüm esas alındı; sayfa numarası işareti metne alınmadı. Kaynaktaki “Yoktarı” dizgisi olduğu gibi bırakıldı; mahlas normal yazımıyla verildi.
Kaynak sayfasını aç ↗Günümüz Türkçesi ve yorumlar Dizegâh editoryası tarafından hazırlanmıştır.
Yayla bir gelin gibi düşünülüyor: süslenmiş, çiçeğe bürünmüş. Ama sorular geçmiş zamanda — şair orada değil ve orayı hatırlayarak soruyor.