Sad-pâre edüp sînemi nezzârelerin hep

Sevgilinin bakışını yara açan bir güce, açılan yarayı da yol aydınlatan bir ışığa çeviren; sonunda gözyaşını yetersiz bulup ciğer parçası isteyen beş beyitlik gazel.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Sad-pâre edüp sînemi nezzârelerin hep

   Her lâhzada bir tâzelenür yârelerin hep

   1Bakışların sinemi yüz parçaya bölüyor;

   2yaraların her an yeniden tazeleniyor.

   Bakış burada bir silah gibi çalışıyor ve yarayı bir kez değil sürekli açıyor. 'Her lâhza' sözü acıyı tek bir olaydan çıkarıp âşığın süreğen hâline dönüştürüyor.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Hurşîd gibi dâğın edüp şu'le-ver-i şevk

   Dünyâyı döner aşk ile âvârelerin hep

   1Senin açtığın yarayı güneş gibi şevk saçan bir ışığa çevirip

   2avare âşıkların hep aşkla dünyayı dolaşır.

   Göğüsteki yara bir ışık kaynağına dönüşünce âşık, yolunu kendi acısıyla aydınlatan biri oluyor. Aydınlık bedava değil: ışık verdiği sürece yara kapanmıyor.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Zahm-ı elemin çâre-res-i derd-i derûndur

   Cân içre tutar tîrini bî-çârelerin hep

   1Senin açtığın acı yara, içteki derdin çaresidir;

   2bu yüzden çaresizler okunu canlarının içinde tutar.

   İlaç ile hastalık aynı şey sayılıyor; yarayı açan ok, ağrıyı dindiren tek nesne. Çaresizlerin oku çıkarmaması iyileşmeyi değil bağı korumayı seçmek anlamına geliyor.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Gör reşha-i müjgânımı ey verd-i tecellî

   Hûn-âb akıdır hecr ile fevvârelerin hep

   1Ey tecelli gülü, kirpiğimden düşen damlalara bak;

   2senin fıskiyelerin ayrılıkla hep kan karışık su akıtır.

   Gözyaşı fıskiyeye, damla suya benzetilirken bahçe sahnesi kuruluyor ve hemen bozuluyor: akan şey su değil kan. Süs havuzunun yerini âşığın yüzü alıyor.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Nâmık gam-ı aşk ile değil girye-i hûnîn

   Gözden dökülür hâke ciger-pârelerin hep

   1Ey Nâmık, aşk gamıyla dökülen kanlı gözyaşı değil;

   2gözden toprağa dökülen, senin ciğer parçalarındır.

   Şair mahlas beytinde gözyaşını reddedip yerine organ koyuyor; ağlamak yetersiz bir kanıt sayılıyor. İddia büyüdükçe geriye gösterilecek beden azalıyor, acının ölçüsü de eksilen parçalarla tutuluyor.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle