Sad-pâre edüp sînemi nezzârelerin hep

Sevgilinin bakışını yara açan bir güce, açılan yarayı da yol aydınlatan bir ışığa çeviren; sonunda gözyaşını yetersiz bulup ciğer parçası isteyen beş beyitlik gazel.

1. 1

   Sad-pâre edüp sînemi nezzârelerin hep

   Her lâhzada bir tâzelenür yârelerin hep

   Günümüz Türkçesi +

   1Bakışların sinemi yüz parçaya bölüyor;

   2yaraların her an yeniden tazeleniyor.

   Beyit yorumu +

   Bakış burada bir silah gibi çalışıyor ve yarayı bir kez değil sürekli açıyor. 'Her lâhza' sözü acıyı tek bir olaydan çıkarıp âşığın süreğen hâline dönüştürüyor.

2. 2

   Hurşîd gibi dâğın edüp şu'le-ver-i şevk

   Dünyâyı döner aşk ile âvârelerin hep

   Günümüz Türkçesi +

   1Senin açtığın yarayı güneş gibi şevk saçan bir ışığa çevirip

   2avare âşıkların hep aşkla dünyayı dolaşır.

   Beyit yorumu +

   Göğüsteki yara bir ışık kaynağına dönüşünce âşık, yolunu kendi acısıyla aydınlatan biri oluyor. Aydınlık bedava değil: ışık verdiği sürece yara kapanmıyor.

3. 3

   Zahm-ı elemin çâre-res-i derd-i derûndur

   Cân içre tutar tîrini bî-çârelerin hep

   Günümüz Türkçesi +

   1Senin açtığın acı yara, içteki derdin çaresidir;

   2bu yüzden çaresizler okunu canlarının içinde tutar.

   Beyit yorumu +

   İlaç ile hastalık aynı şey sayılıyor; yarayı açan ok, ağrıyı dindiren tek nesne. Çaresizlerin oku çıkarmaması iyileşmeyi değil bağı korumayı seçmek anlamına geliyor.

4. 4

   Gör reşha-i müjgânımı ey verd-i tecellî

   Hûn-âb akıdır hecr ile fevvârelerin hep

   Günümüz Türkçesi +

   1Ey tecelli gülü, kirpiğimden düşen damlalara bak;

   2senin fıskiyelerin ayrılıkla hep kan karışık su akıtır.

   Beyit yorumu +

   Gözyaşı fıskiyeye, damla suya benzetilirken bahçe sahnesi kuruluyor ve hemen bozuluyor: akan şey su değil kan. Süs havuzunun yerini âşığın yüzü alıyor.

5. 5

   Nâmık gam-ı aşk ile değil girye-i hûnîn

   Gözden dökülür hâke ciger-pârelerin hep

   Günümüz Türkçesi +

   1Ey Nâmık, aşk gamıyla dökülen kanlı gözyaşı değil;

   2gözden toprağa dökülen, senin ciğer parçalarındır.

   Beyit yorumu +

   Şair mahlas beytinde gözyaşını reddedip yerine organ koyuyor; ağlamak yetersiz bir kanıt sayılıyor. İddia büyüdükçe geriye gösterilecek beden azalıyor, acının ölçüsü de eksilen parçalarla tutuluyor.