Merdiven

Bir insanın yaşlanışını akşamın kızıl renklerine bindiren, gülün kanamasıyla mermerin tunçlaşmasını aynı cümlede toplayan ve tek dizeyi tekrarlayarak kapanan on dizelik şiir.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Ağır ağır çıkacaksın bu merdivenlerden

   Eteklerinde güneş rengi bir yığın yaprak

   Ve bir zaman bakacaksın semâya ağlayarak..

   1Bu merdivenleri ağır ağır çıkacaksın.

   2Eteklerinde güneş renginde bir yaprak yığını var.

   3Ve bir süre ağlayarak göğe bakacaksın.

   Şiir emir kipiyle değil gelecek zamanla açılıyor; çıkış henüz olmamış ama çoktan kesinleşmiş. 'Ağır ağır' hem yaşlanmanın hızını hem geri dönülemezliğini taşıyor.

   Bütün üçlük yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Sular sarardı... Yüzün perde perde solmakta,

   Kızıl havaları seyret ki akşam olmakta..

   1Sular sarardı; yüzün kat kat soluyor,

   2kızıl havayı seyret, çünkü akşam oluyor.

   Suyun rengiyle yüzün rengi aynı cümlede solar; manzara ile insan arasındaki sınır kalkar. Şair bakmayı öğütlerken bakılan şeyin kendi bitişi olduğunu söylemez.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Eğilmiş arza, kanar, muttasıl kanar güller..

   Durur alev gibi dallarda kanlı bülbüller..

   Sular mı yandı? Neden tunca benziyor mermer?

   1Güller yere eğilmiş, durmadan kanıyor;

   2kanlı bülbüller dallarda alev gibi duruyor.

   3Sular mı tutuştu? Mermer neden tunca benziyor?

   Kırmızı burada renk değil yara; gül kanar, bülbül kanlanır, mermer tunçlaşır. Soru işareti şairin de gördüğünden emin olmadığını, akşamın gözü yanılttığını bırakıyor.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Bu bir lisân-ı hafîdir ki ruha dolmakta

   Kızıl havaları seyret ki akşam olmakta...

   1Bu, ruha dolan gizli bir dildir;

   2kızıl havayı seyret, çünkü akşam oluyor.

   Manzara sonunda dile dönüşüyor: renkler konuşuyor ama sesi duyulmuyor. Aynı dize tekrarlanınca öğüt bir teselli değil, kaçılamayan bir tekrar hâline geliyor.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle