Şairler

Seyyid Mehmed Emîrî Çelebi, uzun ömrü boyunca Diyarbakır edebî çevresinde yer alan divan şairidir.

Hurûfîliğin Türkçedeki en güçlü sesi. Fazlullah Esterâbâdî'nin öğretisini Türkçe divanla yaydı, insanın yüzünde Hakk'ın göründüğünü söyledi ve bu iddia yüzünden Halep'te idam edildi. Şiirleri Osmanlı divan şairlerine olduğu kadar Alevî-Bektaşî cem geleneğine de geçti.

Tarsus'un Yenice köyünde doğup ömrünün büyük bölümünü Merzifon'da geçiren Alevî-Bektaşî ozanı. Şiire Pervane mahlasıyla başladı, Sıdkî adını mürşidinden aldı. Hacıbektaş dergâhının Çelebi koluna bağlı bir baba olarak yaşadı; şiirlerinin çoğu divan hâlinde değil cönklerde kaldı.

TEİS maddesi Yusuf adlı Elmalılı şairin Sinan Ümmî ve Ümmî Sinan mahlaslarını kullandığını bildirir.

Özbek modern edebiyatının kurucu şairlerinden biri olarak özgürlük, tarih ve toplumsal dönüşüm temalarını işledi.

Servet-i Fünûn kuşağından; ününü şiirden çok nesrinden ve siyasi cesaretinden alır. Basra'dan Bağdat'a birçok vilayette valilik yaptı, Irak elden çıkınca Fırâk-ı Irak'ı yazdı. İstanbul'un işgaline yazdığı “Kara Bir Gün” onu Malta'ya sürdürdü.

Erzurumlu Sümmânî, aşk, kader, gurbet ve tasavvuf temalarını güçlü rüya ve yol imgeleriyle işleyen âşıktır.

Sünbülzâde Vehbî, şiir, manzum sözlük ve öğüt kitabı türlerinde eser veren 18. yüzyıl divan şairidir; ilmî birikim, şehir hayatı ve hiciv şiirinin başlıca kaynaklarıdır.

Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü'ne göre asıl adı Mehmed Kâsım olan, Hacı Mehmed-i Kâşânî'nin oğlu olarak kaydedilen ve İran'dan Anadolu'ya gelen 16. yüzyıl şairi. Bir mansıp beklentisiyle geldiği hâlde bunu elde edemedi, ömrünün önemli bir kısmını seyahat ederek geçirdi. Bazı şiirlerinde İmâmîlik ve Hurûfîlik inançlarını dile getirdi.

Safevî devletinin kurucusu; şiirlerini Hatâyî mahlasıyla Türkçe ve Farsça yazdı. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü'ne göre Dîvânında 474 Türkçe şiir bulunur ve aynı madde Alevî-Bektaşî geleneğinin yedi ulu ozanından biri mertebesindeki Hatâyî imgesinden söz eder.

Şah İsmail'in himayesinde yetişmiş, Diyarbakır doğumlu bir Kızılbaş şairi. Divan çevrelerinde tanınmasına rağmen bugün ayakta kalan en bilinen metni, cem törenlerinde okunan hece ölçülü “geldim” redifli nefesidir. Asıl adı bilinmiyor ve aynı mahlası kullanan başka bir Bektaşî şairiyle sık sık karıştırılır.

Şeref Hanım, 1224/1809'da İstanbul'da doğup 1277/1861'de aynı şehirde ölen divan şairidir; şair Mehmed Nebîl Bey'in kızıdır ve Yenikapı Mevlevîhânesi'ne bağlanmıştır. Tek eseri olan divanı, 21 nazım şekliyle yazılmış 677 manzume ve 4803 beyit taşır; içinde on altı Kerbelâ mersiyesi vardır.

Yirmi altı yaşında Hüsn ü Aşk’ı bitiren, Galata Mevlevîhânesi’nde şeyhlik yapan ve Sebk-i Hindî’nin katmanlı hayal örgüsünü Türkçede en ileri noktaya taşıyan son büyük divan şairi.

TEİS maddesi 17. yüzyıl Bayramî-Halvetî şairi Himmet Efendi'nin aruz ve heceyle şiirler yazdığını; örnek mahlas yüzeyinde Derviş Himmet'i kullandığını gösterir.

Şeyh Mustafa Enver Efendi, Üsküdar'da dergâh şeyhliği yapan 19. yüzyıl divan ve tekke şairidir.

İzmir doğumlu Nakşibendî şeyhi, şair ve bestekârdır.

Kütahya'da doğan, göz hekimliğinde uzmanlaşarak Hakîm Sinân adıyla tanınan ve Çelebi Mehmed'in gözünü tedavi ettikten sonra baş hekimliğe getirilen şair. Şeyhî mahlasını Ankara'da Hacı Bayram Velî'ye intisap ettikten sonra aldı; Dîvânı, 6944 beyitlik Hüsrev ü Şîrîn'i ve 126 beyitlik Har-nâme'si vardır.

Şeyhî Abdülmecîd Sivasî, Halvetî geleneğinde eser veren mutasavvıf ve şairdir.

Ârif Hikmet Bey, şeyhülislâmlık yapan, şiir ve tezkire yazan 19. yüzyıl Osmanlı âlimidir; kurduğu kütüphane ve yazma eser koleksiyonuyla da kalıcı bir kültür mirası bırakmıştır.

Şeyhülislâm Yahyâ, ilmiyedeki yüksek görevlerinin yanında özellikle rindâne ve âşıkâne gazelleriyle tanınan 17. yüzyıl divan şairidir.