Şairler

Tanzimat'ın ikinci kuşağından şair, eleştirmen ve öğretmen. Abdülhak Hâmid'le birlikte Türk şiirinde Batılı biçimlerin yerleşmesini sağladı; Muallim Naci ile giriştiği eski-yeni tartışması Türk edebiyatının ilk büyük poetika kavgasıdır. Mekteb-i Mülkiye'deki öğrencilerini Servet-i Fünûn'a taşıyarak Edebiyat-ı Cedîde'nin kurulmasına önayak oldu.

Rıza Tevfik Bölükbaşı (1869–1949), Türk edebiyat ve kültür tarihinde Feylesof lakabıyla tanınan şair, hekim, felsefe yazarı ve siyasetçidir. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü'ne göre 1895'ten itibaren aruzla yazdığı şiirlerle adını duyurmuş, asıl şöhretini 1913'ten sonra hece vezniyle yazdığı şiirlerle yapmıştır. Sevr Antlaşması'nı imzalayan heyette yer aldığı için Yüzellilikler listesine alındı ve yirmi yılı aşan bir sürgün hayatı yaşadı.

Kangal'ın Deliktaş köyünde doğan Ruhsatî, ömrünü ırgatlık, çiftçilik, çobanlık, duvarcılık ve son yıllarında köy imamlığıyla geçirmiş bir âşıktır; Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü 466 şiirinin tespit edildiğini ve adına Ruhsatî Kolu denen bir âşık kolunun kurulduğunu kaydeder.

Sa'dullâh Enverî Efendi, Osmanlı bürokrasisinde yükselmiş, özellikle inşa yeteneğiyle tanınan 19. yüzyıl divan şairidir.

Hikâye, roman ve şiir yazan, Almanca öğretmenliği yapan Cumhuriyet dönemi yazarı. Tek şiir kitabı Dağlar ve Rüzgâr'dır (1934); Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü'ne göre kitaptaki yirmi sekiz şiirin yirmi üçünde melankolik bir benin ince duyuşları esas alınır. Üç kez hapis yattı ve 1 Nisan 1948'de bir yolculuk sırasında öldürüldü.

Divanından tanınan Bektaşî şairi. Kızıl Deli lakabıyla anılan Seyyid Ali Sultan'a bağlandığını dizelerinde kendisi söyler; bilinen tek eseri, aruzla yazılmış ve tek yazma nüshasıyla ulaşan divanıdır. Hayatına dair belge yoktur: asıl adı, doğum ve ölüm yılları bilinmez, hangi yüzyılda yaşadığı bile tartışmalıdır.

İmam Hüseyin için yazdığı Kerbelâ mersiyesiyle tanınan on altıncı yüzyıl şairi. Mersiye yalnız Bektaşîler arasında değil başka tarikat çevrelerinde de yayılmış, muharrem aylarında kendi bestesiyle uzun süre okunmuştur. Bu mahlası kullanan şairlerden hangisi olduğu belli değildir.

Sahhâflar Şeyhi-zâde Mehmed Es'ad Efendi, vakanüvis, şair, eğitim yöneticisi ve çok eserli 19. yüzyıl Osmanlı yazarıdır.

On üçüncü-on dördüncü yüzyılda yaşamış Aksaraylı tekke şairi; kaynaklar onu Makalât'ı Türkçeye çeviren Molla Sadeddin ile aynı kişi sayar. Şiirleri kendi divanıyla değil, bir Yunus Emre Divanı yazmasının sonuna eklenerek ve Bektaşî derlemelerine girerek bugüne ulaştı. Ölçüsü hecedir; on dört heceli beyitlerle, Yunus'un söyleyişine çok yakın bir Türkçeyle yazar.

Şiirleri Hacı Bektâş-ı Velî çevresindeki eserlerde ve cönklerde yer alan tekke şairi; Yûnus Emre geleneğine yakın dili nedeniyle şiirleri uzun süre ona atfedilmiştir.

Yeniçeri ocağında yetişip sipahilikten emekli olan, çağdaşlarının "Can Memi" diye tanıdığı 16. yüzyıl şairi. Hiciv ve hezelde ustaydı, içkiye düşkünlüğüyle ve ilhad töhmetiyle öldürülen Şeyh Karamânî'ye intisabıyla anılır. Bektaşî derlemelerine dervişi savunan uzun müseddesiyle girdi.

16. yüzyıl Bektaşî şairi. Tezkirelerde hayatına dair kayıt yoktur; adı, şiirlerine rastlanan eski mecmualardan bilinir. Manzumeleri Ehl-i beyt sevgisini on iki imamı sırayla anan bir düzenle işler ve aruzun uzun kalıplarında yürür.

Şiirleri Sadeddin Nüzhet Ergun'un 1955 tarihli Bektaşî Şairleri ve Nefesleri derlemesinde Selim Baba (Kırşehir) adıyla yer alan şair; kimliği basılı bölüm ve mahlasla sınırlıdır, kaynaklarda hayatına dair bilgi bulunmamaktadır.

Selîmî, Osmanlı padişahı I. Selim'in şiirlerinde kullandığı mahlastır. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü onu divan şairi olarak kaydeder ve tek eserinin Farsça Dîvân olduğunu söyler: içinde 2 münâcât, 1 na't ve 333 gazel vardır. Türkçe şiir söylediği klasik tezkirelerde reddedilmiş, son dönem araştırmalarıyla düzeltilmiştir; bugün 28'i ilmî yöntemlerle kendisine ait sayılan otuzu aşkın Türkçe manzume bilinmektedir.

16. yüzyıl Bektaşî postnişini ve şairi. Balım Sultan'ın ilk müritlerinden sayılır, 1551'de Hacı Bektaş dergâhının postuna oturmuş ve 1569'da vefat etmiştir. Bilinen dört nefesi hece ölçüsüyle yazılmış; konuları bütünüyle Alevî-Bektaşî inancı ve tasavvuf çevresindedir.

Develili Seyrânî, aşk, yoksulluk, gurbet ve toplumsal aksaklıkları hem hece hem aruz çevresindeki biçimlerle söyleyen 19. yüzyıl saz şairidir.

Osmanlı'nın Rumeli'ye geçtiği yıllarda Dimetoka yöresinde bir zaviye kuran derviş-gazi. Bektaşî geleneğinde Kızıl Deli adıyla anılır ve adına bir velâyetnâme yazılmıştır. Şairliği hiçbir kaynakta kayıtlı değildir; Bektaşî mecmualarında adına geçen birkaç manzumeden biri arşive bu çekinceyle alındı.

Seyyid Emnî Mehmed Bey, Osmanlı bürokrasisinde görev yapan İstanbullu divan şairi, hattat ve Rusya sefiridir.

Vakanüvis, teşrifatçı, tarihçi ve mürettep divan sahibi Osmanlı şairidir.

Osmanlı diplomatı, valisi ve manzum parçalar da içeren Fransa Sefâretnâmesi'nin yazarıdır.