Şairler

Şiirleri Sadeddin Nüzhet Ergun'un 1955 tarihli Bektaşî Şairleri ve Nefesleri derlemesinde Şirî / Hacı Bektaş (kaynak-bağlı, ihtilaflı) adıyla yer alan şair; kimliği basılı bölüm ve mahlasla sınırlıdır, kaynaklarda hayatına dair bilgi bulunmamaktadır.

Kayseri civarında doğan, on beşinci yüzyılın ikinci yarısında yetişmiş bir Kalenderî. Anadolu'da Hurûfî telakkilerini ilk dile getiren şairler arasında sayılır; Lâtifî onun tenasühe inandığını bildirir. Câmiu'n-nezâir'de kayıtlı gazeli, arşivdeki tek metnidir.

TEİS, Tersaneli Ahmed Reis’i mani söyleyerek ünlenmiş İstanbul âşıkları arasında gösterir; doğum ve ölüm tarihleri bilinmez.

17. yüzyılda yaşadığı kabul edilen Alevî-Bektaşî ozanı. Nefesleri cönklerde ve sözlü gelenekte yaşadı; sade Türkçesi ve tekrar üzerine kurulu söyleyişiyle Anadolu Alevî şiirinin en çok okunan adlarından biri sayılır. Hayatına dair kesin belge yoktur: dört ayrı yerde ona atfedilen mezar bulunur.

Şiiri bir vicdan işi sayan şair. Servet-i Fünûn'un estetik arayışından yola çıktı, sonra sesini doğrudan iktidara çevirdi: “Han-ı Yağma” bir ülkenin yağmalanışını sofra başında anlatan en sert manzumelerden biridir. Öğretmenliği ve ahlâkçı duruşuyla kuşaklar üzerinde iz bıraktı.

Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü'ne göre 1847'de, muhtemelen Manisa'da doğan ve 1901'de ölen şair. Aynı madde onu divan edebiyatının etkisinde kalmış bir mutasavvıf halk şairi olarak tanımlar; koşma, destan ve gazel yazdı, tek eseri Dîvânıdır.

Ahmed adlı 19. yüzyıl âşığı Gedâyî, Tokatlı ve Beşiktaşlı nitelemeleriyle anılır. Aşk, kavuşma ve rakip çevresinde kurduğu şiirlerinde klasik mazmunları saz şiirinin doğrudan sitem ve övgü diliyle birleştirir.

Asıl adı Mahmut olan Tokatlı Nûrî, Erzurumlu Emrah çevresiyle ilişkilendirilen 19. yüzyıl âşığıdır. Gurbet, kader, aile ve sevgiliye arzuhal temalarını işler; aynı mahlası taşıyan şairler ve Emrah’la karışan eserler nedeniyle şiirleri tanık düzeyinde ayrıştırılır.

Hakkında tezkirelerde bilgi bulunmayan bir Bektaşî şairi. Adı, 1562-1574 arasında yazılmış bir Bektaşî mecmuasında geçen tek manzumesiyle biliniyor: On İki İmam'ı sırayla anıp her birinden yardım dileyen, on üç beyitlik bir dua kasidesi.

Şiirleri Sadeddin Nüzhet Ergun'un 1955 tarihli Bektaşî Şairleri ve Nefesleri derlemesinde Uzletî Baba (Merdivenköyü) adıyla yer alan şair; kimliği basılı bölüm ve mahlasla sınırlıdır, kaynaklarda hayatına dair bilgi bulunmamaktadır.

Bursa'da yetişen, camilerde müezzinlik ve imamlık yaptıktan sonra Celvetî geleneğinin öncüsü sayılan 16. yüzyıl tekke şairi; asıl adı Mehmed Muhyiddin'dir, şiirlerinde Üftâde mahlasını kullanır.

Burnaz Mehmed Ağa, Ümnî ve Emnî mahlaslarını kullanan Diyarbakırlı 17. yüzyıl divan şairi ve devlet görevlisidir.

Özellikle tarih manzumeleriyle tanınan son dönem şair ve yazarıdır.

Vanlı Dürrî Ahmed Efendi, Osmanlı kalem ve maliye görevlerinden İran elçiliğine yükselen; divanı, tarih manzumeleri ve sefaretnâmesiyle tanınan şair ve devlet adamıdır.

Hurûfî harf düşüncesini Alevî-Bektaşî inancıyla aynı metinde birleştiren bir tekke şairi. Şiirlerini neredeyse tamamen aruzla yazdı; Hz. Ali'yi ilâhî sıfatlarla anan gazelleri ve yoksulluğu bir övünç sayan melâmet tutumuyla tanınır. Hayatına dair bilinen tek eski kaynak 1716 tarihli bir velâyet-nâmedir, bu yüzden yaşadığı yüzyıl bile tartışmalıdır.

16. yüzyılda yaşamış Kalenderî-Bektaşî şairi. Hz. Ali'nin menkıbelerini anlatan yaklaşık 7400 beyitlik Fazîlet-nâme'siyle tanınır; Alevî-Bektaşî geleneğinde Yedi Ulu Ozan arasında sayılır. Şiirlerinde Hurûfî harf düşüncesi belirgindir.

Yeşil Abdal, bu pakette yalnız kanonik kimlik kaydı ve basılı kaynakta kendisine bağlanan şiirlerle temsil edilir; doğrulanmayan biyografik ayrıntılar profile eklenmez.

Yeniçeri ocağından gelip Karamanlı Şeyh Cemâleddin'e derviş olan, sonra bir kalenderhane açan 16. yüzyıl şairi. Gemici terimleriyle şiir yazan ilk isimlerden sayılır. Şeyhinin ölümü üzerine yazdığı “Gel kalender olalım” nakaratlı murabbaı, kalenderliğe bağlılığını en açık söylediği metindir.

Tasavvuf düşüncesini aşk, ölüm, birlik ve insan sevgisi çevresinde duru Türkçeyle söyleyen; Anadolu’da gelişen Türk şiirinin en etkili kurucu seslerinden biri.

Yüsrî, Zehra Öztürk'ün çalışmasına göre XVIII. yüzyılda yaşamış, hayatı hakkında biyografik kaynaklarda hiçbir bilgi bulunmayan bir divan şairidir; şiirlerinde Girit'e bağlı Resmo'dan söz etmesi orada yaşadığı düşüncesini doğurur.