Sevgili şiirleri

Divan şiirinde sevgili bir kişi değil, bir düzendir. Saçı zülüf, bakışı gamze, boyu servi, yüzü ay; her uzvun bir karşılığı ve o karşılığın bir davranışı vardır. Gamze yaralar, zülüf bağlar, boy salınır. Şair bu düzeni icat etmez, kullanır — ustalık icattan değil, bilinen bir düzeni beklenmedik biçimde çevirmekten gelir.

Necâtî Bey'in “döne döne” redifli gazeli buna iyi bir örnektir: kandil de döner, güvercin de, gök cisimleri de. Tanıdık imgeler tek bir hareketin etrafında yeniden dizilir.

Sevgilinin cinsiyeti çoğu zaman belirsiz bırakılır ve bu bilinçlidir; şiir bir kişiyi değil, bir yönelişi anlatır. Mihrî Hatun gibi kadın şairlerde ise âşık rolünü kadın üstlenir ve aynı düzen bambaşka bir ses kazanır. Bu sayfadaki şiirler o düzenin nasıl kurulduğunu ve nasıl bozulduğunu bir arada gösteriyor.