Sitem şiirleri

Sitem, şikâyetin edepli hâlidir: söyleyen kişi hakkını arar ama bağı koparmaz. Divan gazelinde sitemin muhatabı sevgilidir ve genellikle bir soruyla kurulur — “neçin kılmaz bana dermân, beni bîmâr sanmaz mı?”

Mihrî Hatun'da sitem daha da ileri gider ve hesap sormaya dönüşür. “Ben umardım ki seni yâr-ı vefâ-dâr olasın” diye başlayan gazeli sekiz beyit boyunca ilenir, sonra “bed-duâ etmezem ammâ” diyerek bedduasını geri alır — ve geri alması bedduadan ağır düşer.

Halk şiirinde muhatap değişir: sevgili değil felek suçlanır. Neyzen Tevfik'in “Yamansın her zaman aldattın beni” dediği felek, cevap veremeyeceği için en güvenli muhataptır. Bu sayfadaki şiirler sitemin kime yöneldiğine göre nasıl biçim değiştirdiğini gösteriyor.